CIBIL Score Drop Reasons : अनेक क्रेडिट कार्ड वापरकर्त्यांना असे वाटते की, केवळ वेळेवर बिल भरल्याने त्यांचा सिबिल (CIBIL) स्कोअर उत्तम राहतो. मात्र, अनेकदा बिल वेळेत भरूनही स्कोअर घसरल्याचे पाहून ग्राहक गोंधळून जातात. याचे मुख्य कारण म्हणजे तुमच्या क्रेडिट कार्डच्या मर्यादेचा (Credit Limit) तुम्ही किती वापर करता, यावर बँका तुमचे आर्थिक मूल्यमापन करत असतात. केवळ वेळेवर पेमेंट करणे पुरेसे नसून, तुमच्या खर्चाची पद्धत तुमच्या पतमानांकनावर (Credit Score) खोलवर परिणाम करते.
क्रेडिट युटिलायझेशन रेशोचे महत्त्व
तुमच्या सिबिल स्कोअरवर परिणाम करणारा सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे 'क्रेडिट युटिलायझेशन रेशो'. जर तुम्ही तुमच्या कार्डच्या मर्यादेचा वारंवार 80 ते 90 टक्के वापर करत असाल, तर तुम्ही कर्जावर अतिप्रमाणात अवलंबून आहात, असा नकारात्मक संदेश बँकांकडे जातो. समजा तुमच्या कार्डची मर्यादा 1,00,000 रुपये असेल आणि तुम्ही त्यातील 30,000 ते 40,000 रुपयांपेक्षा जास्त खर्च करत असाल, तर तुमचा युटिलायझेशन रेशो वाढतो. तज्ज्ञांच्या मते, हा रेशो नेहमी 30 टक्क्यांच्या खाली राखणे तुमच्या आर्थिक शिस्तीच्या दृष्टीकोनातून हिताचे असते.
स्टेटमेंट डेट आणि रिपोर्टिंगचा खेळ
बँका तुमच्या व्यवहारांची माहिती एका ठराविक तारखेला, ज्याला 'स्टेटमेंट डेट' म्हणतात, क्रेडिट ब्युरोला पाठवतात. जर त्या तारखेला तुमच्या कार्डचा वापर मर्यादेपेक्षा जास्त दिसत असेल, तर तुम्ही त्यानंतर बिल वेळेवर भरले तरीही ब्युरोच्या रेकॉर्डमध्ये तुमचा वापर 'जास्त' म्हणूनच नोंदवला जातो. एकदा का हा आकडा 40 टक्क्यांच्या पुढे गेला की, त्याचा थेट नकारात्मक परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर होऊ लागतो. यामुळे तुमची आर्थिक शिस्त बिघडल्याचे चित्र बँकांसमोर निर्माण होते.
हेही वाचा – Salary Overdraft : बँक खातं रिकामं असलं तरी 'नो टेंशन'! 'या' सुविधेचा घ्या लाभ; जाणून घ्या नियम आणि अटी
सिबिल स्कोअर सुधारण्यासाठी काय करावे?
तुमचा क्रेडिट स्कोअर सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी खालील उपाययोजना करणे अत्यंत आवश्यक आहे:
वापरावर नियंत्रण: तुमचा एकूण मासिक खर्च कार्ड मर्यादेच्या 30 टक्क्यांपेक्षा कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
मुदतीपूर्वी भरणा: जर तुम्हाला एखादा मोठा खर्च करावा लागलाच, तर स्टेटमेंट तयार होण्यापूर्वी काही रकमेचा भरणा करा, जेणेकरून ब्युरोला जाणारा अंतिम आकडा कमी असेल.
मर्यादा वाढवून घेणे: बँकेला विनंती करून कार्डची मर्यादा वाढवून घ्या. यामुळे तुमचा खर्चाचा आकडा स्थिर राहिला तरी वापराची एकूण टक्केवारी कमी दिसेल.
अनेक कार्ड्सचा वापर: एकाच कार्डवर मोठा खर्च करण्यापेक्षा खर्च विभागून केल्यास युटिलायझेशन रेशो संतुलित राहतो.
खर्चाचे नियोजन आणि आर्थिक शिस्त
थोडक्यात सांगायचे तर, केवळ बिल भरणे पुरेसे नाही, तर खर्चाचे अचूक नियोजन आणि खर्च करताना योग्य तिथे संयम हेच खऱ्या अर्थाने तुमचा क्रेडिट स्कोअर सुरक्षित ठेवू शकतात. सिबिल स्कोअर हा केवळ आकडा नसून तो तुमच्या आर्थिक विश्वासार्हतेचा आरसा आहे. जर तुम्ही या तांत्रिक बाबींकडे दुर्लक्ष केले, तर भविष्यात मोठे कर्ज मिळवताना तुम्हाला अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे दर महिन्याला स्वतःच्या पतमानांकनाचा आढावा घेणे आणि युटिलायझेशन रेशो मर्यादित ठेवणे हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे.
