No Nominee Bank Account Claim After Death of Account Holder : बँक खातेदाराचा अचानक मृत्यू झाल्यास आणि खात्याला नॉमिनी (वारसदार) नोंदवलेला नसेल, तर बँकेत अडकलेले पैसे काढणे कुटुंबासाठी अत्यंत जिकिरीचे काम बनू शकते. जर खात्याला नॉमिनी नियुक्त केलेला असेल, तर बँक केवळ मृत्यू प्रमाणपत्र (Death Certificate) आणि केवायसी (KYC) कागदपत्रे घेऊन रक्कम सुपूर्द करते. परंतु, नॉमिनीच्या अनुपस्थितीत कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त व्यक्ती दावेदाराच्या भूमिकेत असू शकतात. अशा वेळी बँक थेट कोणालाही पैसे न देता, कायदेशीर प्रक्रियेचा अवलंब करण्याचा सल्ला देते.
15 लाख रुपयांपर्यंतच्या रक्कमेसाठी लागणारी कागदपत्रे
बँक खात्यात किंवा लॉकरमध्ये अडकलेली रक्कम जर 15 लाख रुपयांपर्यंत असेल, तर क्लेम मिळवण्यासाठी तुलनेने काहीशी सोपी प्रक्रिया असते. मात्र, तरीही खालील कागदपत्रे बँकांकडे सादर करावी लागतात:
– रीतसर भरलेला क्लेम अर्ज.
– मृत व्यक्तीचे मूळ मृत्यू प्रमाणपत्र.
– दावेदाराचे केवायसी (KYC) डॉक्युमेंट्स.
– स्टँप पेपरवर तयार केलेले जामीनपत्र (Indemnity Bond).
– कायदेशीर वारसदार प्रमाणपत्र (Legal Heir Certificate).
15 लाख रुपयांपेक्षा जास्त रक्कम असल्यास काय करावे?
जर खात्यातील किंवा लॉकरमधील रकमेचा आकडा 15 लाख रुपयांपेक्षा अधिक असेल, तर बँकेचे नियम अधिक कडक आणि कठोर होतात. अशा वेळी वर नमूद केलेल्या सर्व सर्वसामान्य कागदपत्रांसह दावेदाराला बँकेकडे अतिरिक्त जामीन दस्तऐवज (Additional Surety/Guarantor Documents) जमा करणे बंधनकारक असते. या अतिरिक्त जामीनपत्राची पडताळणी केल्यानंतरच बँक क्लेमची प्रक्रिया पूर्ण मानते आणि पैसे हस्तांतरित करते.
हेही वाचा – EPFO Interest Update: PF खातेधारकांसाठी गूड न्यूज! 8.25 टक्के व्याजाचे पैसे 'या' महिन्यात होणार जमा
कौटुंबिक वाद किंवा मतभेद झाल्यास कायदेशीर पेच
सर्व कागदपत्रे देऊनही काही वेळा बँकेकडून पैसे मिळण्यास विलंब होऊ शकतो. जर संबंधित कुटुंबात पैशांच्या वाटणीवरून किंवा क्लेमवरून आपापसात मतभेद अथवा वाद आहेत अशी शंका बँकेला आली, तर बँक अधिक सुरक्षित पावले उचलते. अशा संवेदनशील परिस्थितीत बँकेकडून खालील अतिरिक्त कायदेशीर पुराव्यांची मागणी केली जाऊ शकते:
– कोर्टाकडून जारी केलेले उत्तराधिकारी प्रमाणपत्र (Succession Certificate).
– मृत व्यक्तीच्या इच्छेनुसार तयार केलेल्या मृत्युपत्राची सिद्धता (Probate of Will).
– प्रशासकीय पत्र (Letter of Administration) किंवा थेट कोर्टाचा अधिकृत आदेश.
उत्तराधिकारी प्रमाणपत्र (Succession Certificate) म्हणजे काय?
उत्तराधिकारी प्रमाणपत्र हे न्यायालयाद्वारे जारी केलेले एक अत्यंत महत्त्वाचे कायदेशीर दस्तऐवज आहे. मृत व्यक्तीच्या मागे राहिलेल्या जंगम मालमत्तेवर, जसे की बँक खात्यातील शिल्लक (Bank Balance), फिक्स डिपॉझिट्स (FDs), शेअर्स किंवा विम्याची रक्कम (Insurance Claim) यावर नेमका कोणाचा हक्क आहे, हे ही कायदेशीर यंत्रणा ठरवते. सामान्यतः प्रत्येक बँकेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार (Guidelines), शाखा आणि खात्याच्या प्रकारानुसार या नियमांमध्ये थोडे-फार बदल असू शकतात.
