Koyna Dam Water at Lowest Level : पावसाने ओढ दिल्यामुळे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे धरण असलेल्या कोयनेतील पाणीसाठा अत्यंत चिंताजनक पातळीवर आला आहे. सद्यस्थितीत धरणात केवळ 9.78 TMC इतकाच पाणीसाठा शिल्लक असून, हा साठा अवघे 15 दिवस पुरेल इतकाच आहे. पावसाळा लांबल्याने आणि वळवाच्या पावसानेही दडी मारल्यामुळे 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' मानल्या जाणाऱ्या या धरणाची पातळी झपाट्याने खाली जात आहे. जर आगामी काळात पाऊस सक्रिय झाला नाही, तर राज्याला 1972 पेक्षाही अधिक भयानक आणि भीषण दुष्काळाचा सामना करावा लागू शकतो, अशी भीती वर्तवली जात आहे.
पिण्याचे पाणी आणि उपनद्यांची सद्यस्थिती
सध्या धरणात येणाऱ्या पाण्याची आवक संपूर्णपणे ठप्प झाली असून, कोयनेच्या सर्व उपनद्या देखील कोरड्या पडल्या आहेत. एकीकडे पाण्याचा आवक बंद असताना, दुसरीकडे कृष्णा लवादानुसार पूर्वेकडील भागाला पाणी पुरवावे लागत आहे. सांगली पाटबंधारे विभागाच्या मागणीचा विचार करता, पिण्याच्या पाण्यासाठी दररोज धरणातून 0.5 TMC पाणी पूर्वेकडे सोडावे लागत आहे. पाण्याची ही प्रचंड मागणी आणि निसर्गाची अवकृपा या दोन्ही घटकांमुळे धरणातील पाणी आटत चालले असून, येत्या काही दिवसांत पिण्याच्या पाण्याचा गंभीर प्रश्न निर्माण होण्याची चिन्हे आहेत.
हेही वाचा – Pune: पुणेकरांनो लक्ष द्या! 14 जूनला रेल्वेचा 9 तासांचा मेगा ब्लॉक; अनेक लोकल-एक्स्प्रेस रद्द
वीजनिर्मितीवर मोठा परिणाम: चौथा टप्पा पूर्णपणे ठप्प
कोयना धरणातील या जलसंकटाचा थेट फटका राज्याच्या वीजनिर्मितीला बसला आहे. पश्चिमेकडील पाण्याअभावी वीज प्रकल्प संकटात आले असून, धरणाच्या पहिल्या व दुसऱ्या टप्प्यातून मिळून सध्या केवळ 160 MW वीजनिर्मिती केली जात आहे. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, तब्बल 1000 MW क्षमतेचा वीजनिर्मितीचा चौथा टप्पा आता पूर्णपणे बंद करावा लागला आहे. महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश आणि कर्नाटक या 3 राज्यांची विजेची व सिंचनाची गरज भागवणारे हे केंद्र भयंकर टंचाईचा सामना करत असल्याने आगामी काळात मोठी वीजटंचाई निर्माण होऊ शकते.
आगामी काळातील आव्हाने आणि दुष्काळाचे सावट
पावसाअभावी निर्माण झालेली ही परिस्थिती अशीच कायम राहिल्यास राज्याला दुहेरी संकटाचा सामना करावा लागणार आहे. पिण्याच्या पाण्याची तीव्र टंचाई आणि भारनियमन (Power cuts) या दोन्ही समस्या नागरिकांची डोकेदुखी वाढवू शकतात. धरणातील झपाट्याने कमी होणारी पातळी प्रशासनासाठी चिंतेचा विषय ठरत असून, आता सर्वांच्या नजरा मान्सूनच्या आगमनाकडे लागल्या आहेत. वेळेत पाऊस न आल्यास शेती, उद्योग आणि सर्वसामान्यांचे जनजीवन या जलसंकटामुळे पूर्णपणे विसकळीत होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
