South China Sea Dispute: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी मध्यपूर्वेतील हॉर्मुझ सामुद्रधुनीवर नाकेबंदी लादून जागतिक तणाव निर्माण केला असतानाच, आता चीननेही समुद्रात एक मोठी सामरिक चाल खेळली आहे. दक्षिण चीन समुद्रावरील (South China Sea) आपले वर्चस्व अधिक बळकट करण्यासाठी चीनने स्कार्बरो शोल (Scarborough Shoal) या बेटांच्या समूहाची नाकेबंदी केली आहे. ज्याप्रमाणे अमेरिका आणि इराण यांच्यात हॉर्मुझ सामुद्रधुनीवरून संघर्ष सुरू आहे, तसाच तीव्र संघर्ष आता चीन आणि फिलिपिन्स यांच्यात उभा राहण्याची चिन्हे आहेत. हा बेटांचा समूह दोन्ही राष्ट्रांमधील प्रादेशिक वादाच्या केंद्रस्थानी असल्याने जागतिक शांततेला धोका निर्माण झाला आहे.
तटरक्षक दल आणि 'तरंगता अडथळा': चीनची नवी नाकेबंदी
उपग्रहाद्वारे घेतलेल्या छायाचित्रांवरून चीनच्या नव्या सामरिक डावपेचांचा उलगडा झाला आहे. चीनने स्कार्बरो शोलवर मासेमारी बोटी, तटरक्षक दलाची जहाजे आणि सुमारे 350 मीटर लांबीचा एक प्रचंड मोठा तरंगता अडथळा (Floating Barrier) तैनात केला आहे. या अडथळ्याचा मुख्य उद्देश या क्षेत्राचे प्रवेशमार्ग पूर्णपणे बंद करणे हा आहे. हा प्रदेश फिलिपिन्सच्या 'अनन्य आर्थिक क्षेत्रात' (EEZ) येत असूनही चीन त्यावर आपला दावा सांगत आहे. चीनच्या या निर्णयामुळे फिलिपिनो मच्छिमारांचा उदरनिर्वाहाचा मार्ग बंद झाला असून, त्यावरून दोन्ही देशांमधील तणाव शिगेला पोहोचला आहे.
सागरी मिलिशिया आणि फिलिपिन्सचा प्रत्युत्तर देण्याचा पवित्रा
चीन आपल्या सागरी निमलष्करी दलाच्या माध्यमातून या भागात दबाव टाकत असल्याचा आरोप फिलिपिन्सने केला आहे. चीनची लष्करी मासेमारी जहाजे फिलिपिनो मच्छिमारांना या क्षेत्रातून हुसकावून लावत आहेत. यापूर्वी फिलिपिन्सने चीनचे असे अडथळे हटवले होते; मात्र, यावेळी चीनने थेट लष्करी स्वरूपाची नाकेबंदी केल्याने परिस्थिती गंभीर बनली आहे. याला प्रत्युत्तर म्हणून फिलिपिन्सनेही आपले तटरक्षक दल आणि नौदलाची जहाजे तैनात केली असून, कोणत्याही क्षणी संघर्षाची ठिणगी पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
अमेरिकेच्या व्यस्ततेचा फायदा आणि भविष्यातील संकट
सध्या अमेरिकेचे लक्ष प्रामुख्याने मध्यपूर्वेतील घडामोडींवर केंद्रित असल्याने, चीन या संधीचा फायदा उठवत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. एका बाजूला तैवानला वेढा घालत असतानाच, चीन दुसऱ्या बाजूला फिलिपिन्सविरुद्ध चिथावणीखोर कारवाया करत आहे. विशेष म्हणजे, 2016 मध्ये आंतरराष्ट्रीय लवाद न्यायालयाने फिलिपिन्सच्या बाजूने निकाल दिला होता, तरीही चीन 2012 पासून या बेटांवर आपला ताबा सांगत आहे. अमेरिका सध्या फिलिपिन्सच्या पाठीशी उभी असली, तरी चीनच्या या 'डबल गेम'मुळे दक्षिण चीन समुद्रात मोठ्या युद्धाची ठिणगी पडण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
