France leads 15 nations in Plan B for Strait of Hormuz safety : अमेरिका आणि इराण यांच्यात 2 आठवड्यांचा युद्धविराम जाहीर झाला असला, तरी 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ'मधील सुरक्षिततेचा प्रश्न अद्याप मिटलेला नाही. जागतिक तेल पुरवठ्याची ही जीवनवाहिनी पुन्हा प्रवाहित करण्यासाठी फ्रान्सने आता पुढाकार घेतला आहे. फ्रान्सचे राष्ट्रपती इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी 8 एप्रिल 2026 रोजी एका महत्त्वाच्या 'प्लॅन बी'ची घोषणा केली. या योजनेअंतर्गत फ्रान्सच्या नेतृत्वाखाली सुमारे 15 देश एकत्र आले आहेत. ते होर्मुझमधून जाणाऱ्या व्यापारी जहाजांना संरक्षण पुरवणार आहेत. विशेष म्हणजे, ही मोहीम कोणत्याही आक्रमक कारवाईसाठी नसून पूर्णपणे बचावात्मक स्वरूपाची असणार आहे.
काय आहे फ्रान्सचा 'प्लॅन बी'?
युद्धविराम होऊनही जहाज मालक आणि विमा कंपन्यांना या मार्गावरून प्रवास करण्याची भीती वाटत आहे. ही भीती दूर करण्यासाठी फ्रान्सने 35 देशांशी संवाद साधला होता, ज्यापैकी 15 देशांनी या संरक्षण मोहिमेत सहभागी होण्याची तयारी दर्शवली आहे. अमेरिकेचा थेट सहभाग नसतानाही, पाश्चात्य आणि मित्र राष्ट्रांनी सुरक्षेची ही पर्यायी व्यवस्था उभी केली आहे. या मोहिमेअंतर्गत फ्रान्सचे नौदल आणि इतर सहभागी देशांची युद्धनौका व्यापारी जहाजांना 'एस्कॉर्ट' (संरक्षक सोबत) सेवा पुरवतील, जेणेकरून कोणत्याही अडथळ्याशिवाय इंधन आणि मालाची वाहतूक होऊ शकेल.
इराणसोबत समन्वय साधणार
या मोहिमेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हे मिशन इराणच्या समन्वयाने राबवले जाणार आहे. यामध्ये इराणवर हल्ला करण्याचा कोणताही हेतू नसून, केवळ सागरी व्यापार सुरक्षित करणे हे उद्दिष्ट आहे. "हे मिशन पूर्णपणे बचावात्मक असेल आणि इराणच्या सहकार्याने चालवले जाईल," असे मॅक्रॉन यांनी स्पष्ट केले आहे. यामुळे इराणसोबतचा तणाव कमी होऊन व्यापारी जहाजांना एक सुरक्षित कवच मिळण्यास मदत होईल. जर ही मोहीम यशस्वी झाली, तर जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती स्थिर राहण्यास मोठी मदत होऊ शकते.
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी होर्मुझचे महत्त्व
जगातील एकूण तेल व्यापारापैकी सुमारे 20 टक्के वाहतूक केवळ होर्मुझच्या अरुंद सामुद्रधुनीतून केली जाते. अलीकडच्या तणावामुळे हा मार्ग ठप्प झाल्याने जागतिक स्तरावर ऊर्जा संकट निर्माण होण्याची चिन्हे होती. जर हा मार्ग अधिक काळ बंद राहिला, तर प्रत्येक देशाच्या अर्थव्यवस्थेला त्याचा फटका बसू शकतो. हीच गंभीर परिस्थिती लक्षात घेऊन, पाश्चात्य राष्ट्रांनी केवळ अमेरिकेवर विसंबून न राहता स्वतःची सुरक्षा यंत्रणा कार्यान्वित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
विमा आणि जहाज मालकांचा विश्वास संपादन करण्याचे आव्हान
युद्धविराम झाला असला तरी, अद्याप होर्मुझमधील वाहतूक पूर्णपणे पूर्ववत झालेली नाही. अनेक जहाज मालक अद्याप विमा संरक्षणाच्या आणि ठोस सुरक्षा व्यवस्थेच्या प्रतीक्षेत आहेत. फ्रान्सच्या नेतृत्वाखालील ही बहुराष्ट्रीय मोहीम जहाज मालकांमध्ये विश्वास निर्माण करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. या मोहिमेमुळे केवळ तेलच नव्हे, तर इतर अत्यावश्यक वस्तूंची वाहतूकही वेगवान होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
