गर्भाशयातच बिघडत आहे मुलांचे आरोग्य; आरोग्य सर्वेक्षणात मोठा खुलासा

नवी दिल्ली: भारताच्या 2019-21 च्या आरोग्य सर्वेक्षणात धक्कादायक खुलासा झाला आहे. या सर्वेक्षणानुसार, देशातील 13 टक्के मुले अकाली जन्माला येतात. तर 17 टक्के मुलांचे जन्माच्या वेळी प्रमाणित वजनापेक्षा कमी असते. भारतीय तंत्रज्ञान संस्था दिल्ली, मुंबईतील आंतरराष्ट्रीय लोकसंख्या विज्ञान संस्था आणि ब्रिटन आणि आयर्लंडमधील संस्थांच्या संशोधकांनी राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण-5 आणि रिमोट सेन्सिंग डेटाचा अभ्यास केला आहे. गर्भधारणेदरम्यान वायू प्रदूषणाच्या संपर्कात येण्याच्या परिणामांचाही यात अभ्यास करण्यात आला आहे. 

दरम्यान, या पथकाला असे आढळून आले की गर्भधारणेदरम्यान पीएम 2.5 (सूक्ष्म कण प्रदूषण) च्या उच्च संपर्कामुळे कमी वजनाच्या बाळांचा जन्म होण्याचा धोका 40 टक्क्यांनी आणि अकाली जन्म होण्याचा धोका 70 टक्क्यांनी वाढतो. पाऊस आणि तापमान यासारख्या हवामान परिस्थितीत प्रतिकूल जन्म परिणामांशी अधिक संबंधित असल्याचे आढळून आले आहे. 

'पीएलओएस ग्लोबल पब्लिक हेल्थ' या आरोग्य जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासानुसार, भारतातील उत्तरेकडील जिल्ह्यांमध्ये राहणारी मुले वातावरणीय वायू प्रदूषणाला जास्त बळी पडू शकतात. वातावरणात असलेल्या 2.5 मायक्रॉनपेक्षा कमी व्यासाच्या सूक्ष्म कणांना पीएम 2.5 म्हणतात. हे सर्वात हानिकारक वायू प्रदूषक मानले जातात. जीवाश्म इंधन आणि बायोमासचे ज्वलन हे वातावरणात त्यांच्या उपस्थितीचे एक प्रमुख कारण मानले जाते. संशोधकांच्या मते, उत्तर प्रदेश, बिहार, दिल्ली, पंजाब आणि हरियाणा यासारख्या राज्यांचा समावेश असलेल्या गंगा नदीच्या वरच्या भागात पीएम 2.5 प्रदूषकांची पातळी जास्त आहे. 

हेही वाचा – 21 जुलैपासून संसद अधिवेशन; अणुऊर्जा विधेयक, विरोधकांच्या मागण्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी

उत्तरेकडील राज्यांमध्ये अकाली जन्माची अधिक प्रकरणे –  

दरम्यान, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, राजस्थान, आणि दिल्ली यासारख्या उत्तरेकडील राज्यांमध्ये अकाली जन्माची अधिक प्रकरणे नोंदवली गेली. तथापी, मिझोरम, मणिपूर आणि त्रिपुरामध्ये अकाली जन्मांची संख्या सर्वात कमी आहे. संशोधकांच्या मते, या सर्वेक्षणात असे आढळून आले की सुमारे 13 टक्के मुले अकाली जन्माला आली. तसेच 17 टक्के मुले कमी वजनाने जन्माला आली. 

हेही वाचा – अपघातात चालकाच्या स्वतःच्या चुकीमुळे मृत्यू झाला तर विमा कंपनी भरपाई देण्यास बांधील नाही; सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय

तथापी, कमी वजनाच्या बाळांच्या जन्माचे प्रमाण पंजाबमध्ये सर्वाधिक 22 टक्के आहे. त्यानंतर दिल्ली, दादरा आणि नगर हवेली, मध्य प्रदेश, हरियाणा आणि उत्तर प्रदेशचा क्रमांक लागतो. राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षण आणि संगणक-आधारित भौगोलिक मूल्यांकनातून मिळालेल्या डेटाचा वापर करून हा अभ्यास करण्यात आला. तसेच, गर्भाशयात वायू प्रदूषणाच्या संपर्कात येणे आणि जन्म परिणाम यांच्यातील संबंध स्पष्ट करण्यासाठी विविध सांख्यिकीय विश्लेषणे आणि स्थानिक मॉडेल्सचा वापर करण्यात आला आहे.