Iran America Peace Agreement: इराण आणि अमेरिका यांच्यातील दीर्घकालीन तणाव संपुष्टात आणेल अशी ज्याच्याकडून जागतिक स्तरावर मोठ्या प्रमाणावर अपेक्षा होती, तो शांतता करार आता अधांतरी लटकल्यासारखा वाटत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लादलेल्या काही नवीन आणि अत्यंत कडक अटींमुळे, या ऐतिहासिक करारावर स्वाक्षऱ्या करण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे रखडली आहे. या नव्या अटी समोर आल्यानंतर, कराराच्या अंमलबजावणीच्या कालमर्यादेबाबत आंतरराष्ट्रीय वर्तुळात अनिश्चिततेचे मोठे वातावरण निर्माण झाले आहे.
पहिली अट: 'अब्राहम करार' आणि मुस्लिम राष्ट्रांची कोंडी
शांतता कराराच्या मार्गातील पहिली आणि सर्वात मोठी अडचण म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प यांची एक विशेष मागणी आहे, ज्याद्वारे ते युद्धविरामाची व्याप्ती वाढवू इच्छितात. ट्रम्प यांचा असा आग्रह आहे की, या शांतता करारासाठी आणि युद्धविरामासाठी एक प्रमुख पूर्वअट म्हणून सौदी अरेबिया, कतार, पाकिस्तान, तुर्की, इजिप्त आणि जॉर्डन यांसारख्या प्रमुख मुस्लिम राष्ट्रांनी 'अब्राहम करारा'वर (Abraham Accords) स्वाक्षऱ्या करणे अनिवार्य आहे. मात्र, यात खरी गुंतागुंत अशी आहे की, ही मुस्लिम राष्ट्रे सध्या इस्रायलशी कोणत्याही प्रकारचे राजनैतिक किंवा औपचारिक संबंध प्रस्थापित करण्यास अजिबात इच्छुक नाहीत, ज्यामुळे वाटाघाटींची प्रक्रिया अत्यंत क्लिष्ट बनली आहे.
'समृद्ध युरेनियम'च्या मुद्द्यावर ट्रम्प ठाम; ठरलेली कालमर्यादा नाकारली
इराणचा अणूकार्यक्रम आणि त्यांच्याकडील 'समृद्ध युरेनियम'चा साठा या संदर्भात दुसरा मोठा वाद निर्माण झाला आहे. सुरुवातीला हा अत्यंत संवेदनशील आणि तांत्रिक मुद्दा सामोपचाराने सोडवण्यासाठी दोन्ही पक्षांनी 30 ते 60 दिवसांची कालमर्यादा निश्चित केली होती. मात्र, ट्रम्प यांनी आता या मसुद्यातील सवलत नाकारत, या विषयावर त्वरित आणि अंतिम तोडगा काढण्यासाठी इराणवर दबाव टाकण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे इराणी प्रशासन कमालीचे अस्वस्थ झाले आहे.
हेही वाचा – Hormuz Strait Toll: होर्मुझ सामुद्रधुनीबाबत इराणचा मोठा निर्णय; टोलसंदर्भात केली 'ही' मोठी घोषणा
ट्रम्प यांचा अंतिम इशारा: युरेनियम त्वरित सुपूर्द करा किंवा नष्ट करा!
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोशल मीडियावर जाऊन या संपूर्ण मुद्द्यावर एक पोस्ट शेअर करत आपली भूमिका आणखी आक्रमक केली आहे. आपल्या पोस्टमध्ये अत्यंत कठोर आणि आक्रमक पवित्रा घेत त्यांनी लिहिले की, इराणने आपले सर्व समृद्ध युरेनियम एकतर त्वरित अमेरिकेच्या स्वाधीन करावे, किंवा अमेरिकेच्या थेट समन्वयाने ते पूर्णपणे नष्ट करावे. ट्रम्प यांनी स्वीकारलेल्या या ताठर भूमिकेमुळे शांतता वाटाघाटींच्या टेबलावरील प्रगती अक्षरशः ठप्प झाली असून, दोन्ही देशांमधील महिन्यांच्या राजनैतिक प्रयत्नांनंतर तयार करण्यात आलेला शांततेचा मसुदा आता धोक्यात आल्याचे दिसून येत आहे.
