Eid ul Fitr 2026 : भारतात रमझान ईदच्या सणाची जय्यत तयारी सुरू असतानाच, सर्वांच्या नजरा आकाशातील चंद्र दर्शनाकडे लागल्या आहेत. 'ईद-उल-फितर'ची नेमकी तारीख ही पूर्णपणे चंद्राच्या गतीवर अवलंबून असते, हेच या सणाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आहे. इस्लामिक कॅलेंडरनुसार, जर रमझानच्या 29 व्या दिवशी संध्याकाळी चंद्र दिसला, तर दुसऱ्या दिवशी ईद साजरी केली जाते. मात्र, चंद्र न दिसल्यास 30 रोजे पूर्ण केले जातात आणि त्यानंतरच्या दिवशी ईद साजरी होते. याच कारणामुळे दरवर्षी ईदची तारीख बदलत असते आणि ती आधीच निश्चित करता येत नाही.
चांद समित्या आणि शाही इमामांची भूमिका
भारतामध्ये ईदची तारीख ठरवण्याचे काम कोणतीही एक व्यक्ती एकटी करत नाही, तर ही एक सामूहिक प्रक्रिया आहे. दिल्ली, मुंबई, लखनऊ, हैदराबाद आणि कोलकाता यांसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये स्वतंत्र 'रूयत-ए-हिलाल' म्हणजेच चांद समित्या कार्यरत असतात. दिल्लीच्या जामा मशिदीचे शाही इमाम या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. विविध शहरांतील समित्यांकडून चंद्र दिसल्याची खात्रीशीर माहिती आणि साक्षीदारांचे पुरावे मिळाल्यानंतरच, शाही इमाम ईदच्या तारखेची अधिकृत घोषणा करतात. लोकांचा त्यांच्या शब्दावर गाढा विश्वास असल्याने संपूर्ण देशाचे लक्ष त्यांच्या निवेदनाकडे असते.
चंद्र पाहण्याची प्रक्रिया आणि पडताळणी
रमझानच्या 29 व्या दिवशी संध्याकाळी लोक मोकळ्या आकाशात चंद्र पाहण्याचा प्रयत्न करतात. अनेक ठिकाणी मशिदींमध्ये विशेष पथके तैनात केली जातात, जी दुर्बिणीच्या साहाय्याने चंद्र पाहतात. जर एखाद्या व्यक्तीला चंद्र दिसला, तर त्या स्थानिक समितीसमोर त्याची अधिकृत साक्ष घेतली जाते. समिती या साक्षीची तांत्रिक आणि धार्मिक दृष्टिकोनातून पडताळणी करते. सर्व निकष योग्य आढळल्यास, चंद्र दिसल्याचा संदेश मुख्य केंद्रापर्यंत पोहोचवला जातो आणि मगच सणाची घोषणा केली जाते.
वेगवेगळ्या शहरांत वेगवेगळ्या दिवशी ईद का?
भारतात अनेकदा असे घडते की, एका शहरात ईद साजरी होत असताना दुसऱ्या शहरात ती एक दिवस उशिरा असते. याचे मुख्य कारण म्हणजे हवामान. एखाद्या ठिकाणी ढगाळ वातावरणामुळे चंद्र दिसत नाही, तर दुसऱ्या ठिकाणी तो स्पष्ट दिसतो. चंद्र दर्शनाच्या या भौगोलिक फरकामुळेच भारतात विविध राज्यांत ईदच्या तारखेत तफावत पाहायला मिळते. विशेष म्हणजे, भारतातील ईदचा सण आपल्या स्थानिक चंद्रदर्शन प्रक्रियेवरच अवलंबून असतो. सौदी अरेबियामध्ये चंद्र दिसला तरी, जोपर्यंत भारतात चंद्र दिसत नाही, तोपर्यंत येथील चांद समित्या ईदची घोषणा करत नाहीत.
2026 मधील ईदची संभाव्य तारीख
सन 2026 मध्ये ईद-उल-फितर कधी साजरी होणार, याची उत्सुकता आता शिगेला पोहोचली आहे. खगोलशास्त्रीय अंदाजानुसार, ही तारीख मार्च महिन्याच्या अखेरीस किंवा एप्रिलच्या सुरुवातीला असू शकते. मात्र, अंतिम निर्णय हा रमझानच्या शेवटच्या दिवशी होणाऱ्या चंद्र दर्शनावरच अवलंबून असेल. चंद्राची प्रतीक्षा करणे, त्यानंतर होणारी आनंदाची घोषणा आणि शिरखुरम्याची लगबग, या सर्व गोष्टी या सणाला अधिक खास बनवतात. या सणामुळे सर्व मुस्लिम बांधव एकमेकांशी जोडले जातात आणि ईदचा चंद्र दिसल्यानंतर एकमेकांना शुभेच्छा देतात.
(Disclaimer : ही बातमी उपलब्ध सामान्य माहितीवर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र याचा दावा करत नाही किंवा हमी देत नाही.)
