Why Did the US Military Destroy Its Own Aircraft in Iran : इराणमध्ये कोसळलेल्या आपल्या लढाऊ विमानाच्या वैमानिकाला वाचवण्यासाठी अमेरिकन लष्कराने धाडसी पाऊल उचलले, पण ही मोहीम त्यांना आर्थिकदृष्ट्या महागात पडली आहे. शत्रूच्या प्रदेशात आपले प्रगत तंत्रज्ञान अडकून पडू नये, यासाठी अमेरिकेने चक्क स्वतःचीच कोट्यवधी रुपयांची विमाने बॉम्बने उडवून दिली. इराणने अमेरिकेचे F-15E स्ट्राईक ईगल पाडल्यानंतर ही परिस्थिती उद्भवली. आपल्या वैमानिकांना शत्रूच्या तावडीतून सुखरूप बाहेर काढताना अमेरिकेला किमान 1 किंवा 2 प्रगत विमाने गमवावी लागली आहेत, ज्यामुळे या मोहिमेची जगभरात चर्चा रंगली आहे.
गुफेत अडकलेला अधिकारी आणि थरारक सुटका
या मोहिमेचा मुख्य उद्देश इराणच्या डोंगराळ भागात अडकलेल्या वेपन सिस्टिम अधिकाऱ्याला सुखरूप बाहेर काढणे हा होता. अपघातानंतर सुरुवातीला एका वैमानिकाला वाचवण्यात यश आले होते, पण दुसरा अधिकारी एका गुफेत आश्रय घेऊन बसला होता. CIA ने त्याचे लोकेशन शोधून काढल्यानंतर, अमेरिकन हवाई दलाने त्या भागात आधी जोरदार बॉम्बवर्षाव केला, जेणेकरून इराणी सैन्य तिथे पोहोचू शकणार नाही. अखेर 3 विमानांच्या मदतीने या अधिकाऱ्याला तिथून उचलण्यात आले. मात्र, ज्या तात्पुरत्या धावपट्टीवर ही बचाव विमाने उतरली होती, तिथे तांत्रिक बिघाड झाल्याने किंवा वाळवंटात चाके रूतल्याने 2 विमाने तिथून उडू शकली नाहीत.
स्वतःचीच विमाने का उडवली? ‘प्रोटोकॉल’ची माहिती
MC-130J कमांडो II आणि MH-6 लिटल बर्ड ही प्रगत विमाने वाळवंटात रूतल्याने तिथेच अडकली होती. इराणी रिव्होल्युशनरी गार्ड्स (IRGC) ही विमाने ताब्यात घेण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली होती. शत्रूच्या हाती संवेदनशील कम्युनिकेशन, नेव्हिगेशन आणि क्लासिफाईड तंत्रज्ञान लागू नये, यासाठी अमेरिकेने तात्काळ ती विमाने बॉम्बने उद्ध्वस्त करण्याचा निर्णय घेतला. अशा मोहिमेत हा एक ‘स्टँडर्ड प्रोटोकॉल’ असतो, जो यापूर्वी ओसामा बिन लादेनला ठार मारताना अबोटाबादमध्येही वापरला गेला होता. थोडक्यात, विमानांच्या किमतीपेक्षा तंत्रज्ञानाची गुप्तता राखणे अमेरिकेसाठी अधिक महत्त्वाचे होते.
Lockheed Martin MC-130J Commando II (USAF) & Boeing MH-6M Little Bird (US Army, Isfahan – Isfahan Province_Iran, April 5, 2026) * Unknown pic.twitter.com/rmeKKQuT05 — Frente Oriental (@FrenteOriental) April 5, 2026
इराणचा दावा आणि विमानांची किंमत
इस्फाहान प्रांतात विखुरलेल्या या अमेरिकन विमानांच्या अवशेषांचे फोटो इराणने प्रसिद्ध केले असून, त्यातून अमेरिकेचे मोठे नुकसान झाल्याचे स्पष्ट होत आहे. एकट्या MC-130J विमानाची किंमत 100 दशलक्ष डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे. ही विमाने विशेषतः शत्रूच्या प्रदेशात गुप्तपणे शिरण्यासाठी डिझाइन केलेली असतात. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने या घटनेला अमेरिकेचा “अपमानास्पद पराभव” म्हटले आहे. त्यांच्या मते, राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्यावरील नामुष्की टाळण्यासाठी अमेरिकेने स्वतःच्याच विमानांवर बॉम्ब टाकले, जेणेकरून त्यांचे अपयश जगासमोर येणार नाही.
सैनिकांचे प्राण की तंत्रज्ञान?
इराणने जरी याला अमेरिकेचा पराभव म्हटले असले तरी, आपल्या सैनिकांचे प्राण वाचवणे आणि गुप्त तंत्रज्ञानाचे रक्षण करणे याला अमेरिकेने नेहमीच प्राधान्य दिले आहे. शत्रूच्या हद्दीत 1 किंवा 2 प्रगत विमाने गमावणे ही मोठी आर्थिक किंमत असली तरी, वेपन सिस्टिम अधिकाऱ्याची सुखरूप सुटका होणे हा या मोहिमेचा लष्करी दृष्टीकोनातून यशस्वी भाग ठरला. या विमानांमध्ये असलेली विशेष ऑपरेशन्स सिस्टम सुरक्षित ठेवण्यासाठी अमेरिकेने हा कठोर निर्णय घेतला. या घटनेने आखाती देशांमधील तणाव आता एका टोकाच्या वळणावर पोहोचला असून, दोन्ही देशांमधील संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत.
