Greenland Conflict : इराण आणि अमेरिका यांच्यातील 2 आठवड्यांच्या युद्धविरामाच्या घोषणेला 24 तास उलटत नाहीत तोच, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या आक्रमक विधानांनी जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. इराण युद्धादरम्यान नाटो (NATO) कडून लष्करी पाठिंबा न मिळाल्याने ट्रम्प प्रचंड संतापले असून, त्यांनी या लष्करी आघाडीतून बाहेर पडण्याचे संकेत दिले आहेत. इतकेच नव्हे, तर ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा 'ग्रीनलँड' मिळवण्याच्या आपल्या जुन्या इच्छेचा पुनरुच्चार केला आहे. या वादग्रस्त विधानांमुळे अमेरिकेचे युरोपीय मित्र राष्ट्रांसोबतचे संबंध कमालीचे ताणले गेले असून, जगासमोर पुन्हा एकदा अस्थिरतेचे सावट निर्माण झाले आहे.
नाटो प्रमुखांसोबत बंद दाराआड खडाजंगी
बुधवारी ट्रम्प यांनी नाटोचे महासचिव मार्क रुटे यांची भेट घेतली. या बैठकीत ट्रम्प यांनी अत्यंत कठोर शब्दांत आपली नाराजी व्यक्त केली. इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली असताना आणि ऊर्जेचे दर गगनाला भिडले असताना नाटो सदस्य राष्ट्रांनी अमेरिकेच्या आवाहनाकडे दुर्लक्ष केले, असा आरोप ट्रम्प यांनी केला. सोशल मीडियावर पोस्ट करत त्यांनी म्हटले की, "जेव्हा आम्हाला त्यांची सर्वात जास्त गरज होती, तेव्हा नाटो आमच्यासोबत नव्हते आणि भविष्यातही नसतील." या भूमिकेमुळे ट्रान्सअटलांटिक युती संपुष्टात येण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
इस्रायलचा लेबनॉनवर हल्ला आणि होर्मुझची कोंडी
मंगळवारी रात्री इराण आणि अमेरिकेने शस्त्रसंधी मान्य केली होती, ज्यामध्ये होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू करण्याचा मुख्य समावेश होता. मात्र, त्यानंतर अवघ्या काही तासांतच इस्रायलने लेबनॉनवर भीषण हल्ला चढवला, ज्यात शेकडो नागरिकांचा मृत्यू झाला. यामुळे संतप्त झालेल्या इराणने पुन्हा एकदा होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली आहे. 28 फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या या युद्धामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर आधीच विपरीत परिणाम झाला होता, जो आता पुन्हा एकदा ठप्प होण्याची चिन्हे आहेत.
ग्रीनलँडवरून युरोपशी नवा संघर्ष
डोनाल्ड ट्रम्प यांची नजर आता आर्क्टिक प्रदेशातील 'ग्रीनलँड'वर वळली आहे. सागरी व्यापारी मार्ग आणि अफाट ऊर्जा साठ्यांच्या दृष्टीने ग्रीनलँडचे स्थान अत्यंत मोक्याचे आहे. मात्र, ग्रीनलँडवर डेन्मार्कचे नियंत्रण असल्याने डॅनिश पंतप्रधान मेटे फ्रेडरिकसेन यांनी ट्रम्प यांच्या भूमिकेला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. ट्रम्प यांचा हा प्रयत्न नाटोसाठी आणि युरोपच्या अखंडतेसाठी धोकादायक असल्याचे डेन्मार्कने म्हटले आहे. आर्क्टिकमध्ये आपला प्रभाव वाढवण्यासाठी ट्रम्प कोणत्याही थराला जाऊ शकतात, असे विश्लेषकांचे मत आहे.
जागतिक परराष्ट्र धोरणावर प्रश्नचिन्ह
बर्फ वितळल्यामुळे आर्क्टिकमधील नवे सागरी मार्ग खुले होत आहेत, जे व्यापारी आणि लष्करी दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. ट्रम्प यांची ग्रीनलँडबद्दलची विधाने अमेरिकेला युरोपीय राष्ट्रांपासून दूर नेणारी ठरू शकतात. इराणशी सुरू असलेला तणाव शांत करण्याऐवजी ट्रम्प यांनी एकाच वेळी नाटो आणि युरोपीय देशांशी संघर्ष छेडल्याने जागतिक भू-राजकीय स्थिती अधिक गुंतागुंतीची झाली आहे. आगामी काळात ट्रम्प यांच्या या धमक्यांमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नव्या युती आणि आघाड्या पाहायला मिळू शकतात.
