NPS Vatsalya Scheme: आजच्या काळात प्रत्येक पालकाची आपल्या मुलांचे भविष्य आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित करण्याची इच्छा असते. पालकांचे हेच उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवून सरकारने 'NPS वात्सल्य योजना' सुरू केली आहे. ही योजना 'राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली' (NPS) चाच एक नवीन विस्तार असून, ती विशेषतः मुलांसाठी तयार करण्यात आली आहे. मुलांच्या अगदी लहान वयातच गुंतवणुकीला सुरुवात करून, दीर्घकाळासाठी एक मोठी आर्थिक गंगाजळी निर्माण करणे, हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
वयाची 18 वर्षे पूर्ण होताच नियमित NPS मध्ये रूपांतर
NPS वात्सल्य खाते 18 वर्षांखालील कोणत्याही मुलाच्या नावाने उघडता येते. तथापि, मुलाचे वय 18 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत या खात्याचे संचालन पालक किंवा कायदेशीर पालक (guardian) यांच्याद्वारे केले जाते. ज्या क्षणी मुलाचे वय 18 वर्षे पूर्ण होते, त्या क्षणी हे खाते आपोआप एका 'नियमित NPS खात्यात' रूपांतरित होते आणि त्यानंतर खात्याचे व्यवस्थापन ती व्यक्ती स्वतःच्या हाती घेते. विशेष म्हणजे, या योजनेशी संबंधित उत्पन्नाबाबत कोणतेही विशिष्ट निर्बंध नसल्यामुळे कोणत्याही कुटुंबाला यामध्ये गुंतवणूक करणे सहज शक्य होते.
लवचिक गुंतवणूक प्रक्रिया आणि बाजाराच्या कामगिरीवर आधारित परतावा
NPS वात्सल्य योजनेची रचना बऱ्याच अंशी नियमित NPS खात्यासारखीच आहे. पालक आपल्या सोयीनुसार कधीही आणि कितीही लहान किंवा मोठी रक्कम या खात्यात जमा करू शकतात. जमा झालेला हा निधी समभाग, सरकारी रोखे आणि इतर स्थिर-उत्पन्न देणाऱ्या साधनांमध्ये गुंतवला जातो. गुंतवणूकदार आपल्या विशिष्ट गरजा आणि जोखीम घेण्याची क्षमता लक्षात घेऊन गुंतवणुकीचे पसंतीचे पर्याय निवडू शकतात. ही योजना बाजाराशी निगडित असल्याने, त्यातून मिळणारे परतावे निश्चित नसतात. बाजाराच्या कामगिरीनुसार हे परतावे कमी-जास्त किंवा चढ-उतार होऊ शकतात.
दीर्घकालीन कालावधीचा मोठा फायदा
गेल्या काही वर्षांचा रेकॉर्ड पाहिला तर NPS ने सरासरी 8 टक्के ते 10 टक्के इतका परतावा दिला आहे. तथापि, प्रत्यक्ष मिळणारा परतावा हा बाजारातील तत्कालीन परिस्थिती आणि निवडलेल्या विशिष्ट गुंतवणूक धोरणावर अवलंबून असतो. या योजनेचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे तिचा 'दीर्घकालीन कालावधी' मानला जातो. गुंतवणुकीची सुरुवात अगदी लहान वयातच होत असल्याने, बाजारातील अल्पकालीन चढ-उतारांचा प्रभाव दीर्घकाळाच्या ओघात कमी होतो, ज्यामुळे मुलासाठी एक मोठी आर्थिक गंगाजळी निर्माण करणे सुलभ होते.
हेही वाचा – RBI New Rules 2026: कर्जदारांना मोठा दिलासा! RBI ने ग्राहकांच्या हितासाठी जारी केले 5 कडक नियम
'लॉक-इन' कालावधी, पैसे काढण्याचे नियम आणि करवजावटीचा लाभ
NPS वात्सल्य ही अल्पकालीन बचतीची योजना नाही, त्यामुळे यामध्ये पैसे काढण्यावर काही विशिष्ट निर्बंध असतात आणि दीर्घकाळापर्यंत गुंतवणूक कायम ठेवण्यास प्रोत्साहन दिले जाते. नियमित NPS प्रमाणेच ही योजना देखील करविषयक फायदे प्रदान करते. या योजनेअंतर्गत केलेल्या गुंतवणुकीवर आयकर कायद्याच्या कलम 80C अंतर्गत करवजावटीचा लाभ मिळतो. शिवाय, योजनेची मुदत पूर्ण झाल्यावर जमा झालेल्या एकूण निधीचा काही भाग करमुक्त स्वरूपात काढता येतो. मात्र, 'अॅन्युइटी' घटकातून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर मात्र कर लागू होतो. ही योजना बाजाराशी निगडित असल्याने आणि मुदतपूर्व पैसे काढण्याची सुविधा मर्यादित असल्याने, ज्या पालकांना दीर्घकाळापर्यंत गुंतवणूक कायम ठेवायची आहे, त्यांच्यासाठी हा एक उत्तम पर्याय आहे.
(Disclaimer : बाजारातील गुंतवणूक जोखमीची आहे. नियम व अटी काळजीपूर्वक वाचा. जय महाराष्ट्र कोणत्याही नफ्या-तोट्यास जबाबदार नाही. गुंतवणुकीपूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.)
