Pune Water Cut: 'एल निनो'च्या प्रभावामुळे यंदा पावसाचे प्रमाण 40 टक्क्यांनी घटण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या पार्श्वभूमीवर, पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडकरांवर पाणीकपातीचे मोठे संकट ओढावले आहे. जलसंपदा विभागाने खबरदारीचा उपाय म्हणून आजपासून (गुरुवार) पुणे जिल्हा आणि औद्योगिक क्षेत्रांत 15 टक्के पाणीकपात लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
कुठे होणार कपात आणि काय आहे उद्दिष्ट?
या निर्णयाची अंमलबजावणी पुणे शहर, पिंपरी-चिंचवड महापालिका क्षेत्र आणि हिंजवडी, चिंचवड, कुरकुंभ येथील MIDC परिसरात तातडीने केली जाणार आहे. या पाणीबचतीमुळे सुमारे 2 अब्ज घनफूट (TMC) पाणी साठा वाचवण्याचे उद्दिष्ट प्रशासनाने ठेवले आहे. एरवी 31 जुलैपर्यंत राखीव राहणारा पाणीसाठा आता 31 ऑगस्टपर्यंत पुरवण्याचे नियोजन करण्यात आले असून, पाऊस लांबणीवर पडल्यास नागरिकांना टंचाई भासू नये, हा यामागचा मुख्य हेतू आहे.
पुण्याचे बदललेले पाण्याचे गणित
राज्य सरकारच्या नियमांनुसार पुणे शहर सध्या दररोज 1560 दशलक्ष लिटर पाण्याचा वापर करते. मात्र, नव्या कपातीमुळे आता केवळ 1200 ते 1300 दशलक्ष लिटर पाणीच उपलब्ध होणार आहे. यामुळे शहराचा मासिक कोटा 1.65 TMC वरून 1.3 TMC वर येणार आहे. खडकवासला प्रकल्पाचे कार्यकारी अभियंता किरण देशमुख यांनी स्पष्ट केले की, "जलसंपदामंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या सूचनेनुसार हा निर्णय घेण्यात आला असून, ही कपात केल्यामुळेच आपण ऑगस्ट अखेरपर्यंत पाणी पुरवू शकू."
महापालिकेला इशारा आणि गळती रोखण्याचे आव्हान
जलसंपदा विभागाने महापालिका प्रशासनाला स्पष्ट इशारा दिला आहे की, पुढील 8 दिवसांत कपातीची अंमलबजावणी न झाल्यास कडक कारवाई केली जाईल. दुसरीकडे, पुणे महापालिका आयुक्त नवलकिशोर राम यांनी शहरातील पाणी गळतीचा मुद्दा उपस्थित केला आहे. शहरात असलेल्या सुमारे 1,50,000 अनधिकृत नळजोडण्यांमुळे 25 टक्के पाण्याची गळती किंवा चोरी होते. ही चोरी रोखण्यावर प्रशासनाचा आता विशेष भर असेल.
धरणांतील साठ्याचे फेरनियोजन
पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला प्रकल्पातील चारही धरणे (टेमघर, वरसगाव, पानशेत आणि खडकवासला) तसेच पिंपरी-चिंचवडला पाणी देणाऱ्या पवना धरणातील साठ्याचे नियोजन आता नव्या नियमांनुसार केले जाणार आहे. पावसाचे अनिश्चित सावट पाहता पुणेकरांनी पाण्याचा अपव्यय टाळावा आणि प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
