Mumbai Monorail Fare Hike: दीर्घकालीन विश्रांतीनंतर मुंबईची जीवनवाहिनी ठरणारी मोनोरेल सेवा पुन्हा एकदा प्रवाशांच्या सेवेसाठी सज्ज होत आहे. तब्बल 9 महिन्यांच्या प्रदीर्घ खंडानंतर ही सेवा पूर्ववत सुरू होणार असली, तरी आता प्रवाशांना प्रवासासाठी जास्तीचे पैसे मोजावे लागण्याची चिन्हे आहेत. नवीन गाड्यांची खरेदी आणि वाढलेला देखभालीचा खर्च भागवण्यासाठी मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (MMRDA) तिकिटांचे दर वाढवण्याची शिफारस केली आहे. राज्य सरकारने या प्रस्तावाला हिरवा कंदील दाखवल्यास, 2014 मध्ये सुरू झालेल्या या सेवेतील ही दुसरी भाडेवाढ ठरेल. सध्या देशातील एकमेव असलेली ही मोनोरेल चेंबूर ते संत गाडगे महाराज चौक (जेकब सर्कल) या 19.54 किमीच्या मार्गावर धावते.
मेट्रोच्या धर्तीवर नवे तिकीट दर पत्रक
प्रस्तावित भाडेवाढीमुळे मोनोरेलचे तिकीट दर आता जवळपास मुंबई मेट्रोच्या पातळीवर येऊन पोहोचणार आहेत. नवीन प्रस्तावानुसार, पहिल्या 3 किमीपर्यंतच्या प्रवासासाठी किमान भाडे 5 रुपयांवरून 10 रुपये केले जाऊ शकते. त्यापुढील टप्प्यांची रचना खालीलप्रमाणे असेल:
3 ते 6 किमी: 20 रुपये
6 ते 9 किमी: 30 रुपये
9 ते 12 किमी: 40 रुपये
12 ते 15 किमी: 50 रुपये
15 ते 18 किमी: 60 रुपये
18 किमी आणि त्याहून अधिक: 70 रुपये
या तुलनेत मुंबई मेट्रोमध्ये पहिल्या 3 किमीसाठी 10 रुपये आकारले जात असले, तरी त्यापुढील अंतराचे टप्पे वेगळे आहेत.
मोनोरेलच्या भाड्याचा इतिहास
सुरुवातीच्या काळात म्हणजेच 2014 मध्ये मोनोरेलचे दर अत्यंत कमी होते. तेव्हा पहिल्या 3 किमीसाठी 5 रुपये, 3 ते 5 किमीसाठी 7 रुपये, 5 ते 10 किमीसाठी 9 रुपये, 10 ते 15 किमीसाठी 14 रुपये, 15 ते 20 किमीसाठी 15 रुपये आणि 20 किमीपेक्षा जास्त अंतरासाठी केवळ 19 रुपये मोजावे लागत होते. त्यानंतर 2018 मध्ये यामध्ये पहिली सुधारणा करण्यात आली; ज्यानुसार 0 ते 3 किमीसाठी 10 रुपये, 3 ते 12 किमीसाठी 20 रुपये, 12 ते 18 किमीसाठी 30 रुपये आणि 18 किमीपेक्षा जास्त अंतरासाठी 40 रुपये दर निश्चित करण्यात आले होते.
तांत्रिक सुधारणा आणि सुरक्षेला प्राधान्य
दरम्यान, सप्टेंबर 2025 मध्ये झालेल्या एका तांत्रिक बिघाडामुळे आणि सुरक्षेच्या कारणास्तव ही सेवा तात्पुरती स्थगित करण्यात आली होती. या मोहिमेदरम्यान संपूर्ण नेटवर्कचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आहे. यात रेल्वे गाड्यांचा ताफा अद्ययावत करणे, अत्याधुनिक 'कम्युनिकेशन-बेस्ड ट्रेन कंट्रोल' (CBTC) सिग्नल यंत्रणा बसवणे आणि रुळांची दुरुस्ती करणे यांसारख्या मोठ्या कामांचा समावेश आहे. हैदराबादच्या मेधा सर्वो ड्राईव्ह्सकडून खरेदी करण्यात आलेल्या नवीन गाड्या आणि एकूणच देखभालीचा वाढता बोजा यामुळे ही भाडेवाढ अपरिहार्य असल्याचे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
हेही वाचा – Sanjay Shirsat : 'उबाठा' खासदारांमध्ये अंतर्गत नाराजी; पक्षांतराबाबत संजय शिरसाटांनी स्पष्टच सांगितलं
अंतिम मंजुरीची प्रतीक्षा आणि आर्थिक तोटा
मेट्रो रेल्वे सुरक्षा विभागाचे माजी आयुक्त पी. एस. बघेल यांच्याकडून आवश्यक असलेल्या तीन महत्त्वाच्या सुरक्षा मंजुऱ्यांपैकी अंतिम मंजुरी या महिन्याच्या सुरुवातीलाच मिळाली आहे. आता केवळ महाराष्ट्र शासनाच्या अंतिम मंजुरीची प्रतीक्षा असून, हा प्रस्ताव नगरविकास विभागाकडे विचाराधीन आहे. आर्थिक दृष्ट्या विचार केल्यास, मोनोरेल सातत्याने तोट्यात चालल्याने तिच्यावर 'पांढरा हत्ती' म्हणून टीका होत आली आहे. MMRDA आणि महा मुंबई मेट्रो ऑपरेशन कॉर्पोरेशन लिमिटेड (MMMOCL) यांना या प्रकल्पापोटी 2025-26 मध्ये 460.26 कोटी रुपयांचा प्रचंड तोटा झाला. यापूर्वी 2024-25 मध्ये 476.76 कोटी आणि 2023-24 मध्ये 57.26 कोटी रुपयांचा तोटा नोंदवला गेला होता. हा वाढता तोटा प्रामुख्याने नवीन गाड्यांच्या खरेदीवरील भांडवली खर्चामुळे झाल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
सेवा बंद होण्यापूर्वी मोनोरेलधून दररोज सरासरी 18,000 प्रवासी प्रवास करत होते, तर 2025 च्या पावसाळ्यात हा आकडा 20,000 पर्यंत पोहोचला होता. आता ही सेवा अधिक सुरक्षित आणि सुखकर होऊन पुन्हा एकदा मुंबईकरांच्या सेवेत दाखल होत आहे.
