Health Technology Innovation: मुंबई विद्यापीठातील आरोग्य तंत्रज्ञानावरील संशोधनाला आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मान्यता मिळाली आहे. विद्यापीठातील संशोधकांनी विकसित केलेल्या एका नाविन्यपूर्ण आरोग्य निरीक्षण उपकरणाच्या डिझाइनला युनायटेड किंगडममध्ये कायदेशीर संरक्षण मिळाले असून, ते यूके नोंदणीकृत डिझाइन फ्रेमवर्क अंतर्गत अधिकृतपणे नोंदवण्यात आले आहे. विद्यापीठाने दिलेल्या माहितीनुसार, या नोंदणीमुळे उपकरणाच्या अद्वितीय दृश्य आणि संरचनात्मक वैशिष्ट्यांचे संरक्षण सुनिश्चित झाले असून, अनधिकृत अनुकरणाला आळा बसणार आहे. हे उपकरण माहिती तंत्रज्ञान विभागाच्या प्रमुख डॉ. श्रीवरमंगई रामानुजम यांच्या नेतृत्वाखालील सात सदस्यीय बहुविद्याशाखीय संशोधन संघाने विकसित केले आहे. या संशोधन संघातील सर्व सदस्यांनी नवोपक्रमाच्या संकल्पना, डिझाइन आणि विकासात समान योगदान दिले आहे. हे डिझाइन आंतरराष्ट्रीय डिझाइन वर्गीकरणातील वर्ग 24 अंतर्गत नोंदवले गेले असून, या वर्गात वैद्यकीय व प्रयोगशाळेतील उपकरणांचा समावेश होतो. त्यामुळे या उपकरणाच्या औद्योगिक व व्यावसायिक वापराच्या शक्यता अधिक बळकट झाल्या आहेत.
संशोधकांच्या मते, हे पोर्टेबल आरोग्य निरीक्षण उपकरण आरोग्यसेवा तंत्रज्ञान, वैद्यकीय उपकरणे आणि उपयोजित अभियांत्रिकी यांच्या संगमावर आधारित आहे. रुग्णालये, दवाखाने तसेच घरगुती काळजीच्या वातावरणात वापरण्यासाठी हे उपकरण उपयुक्त असून, रुग्णांचे निरीक्षण, निदान आणि आरोग्यसेवा वितरण अधिक प्रभावी करण्याचा त्याचा उद्देश आहे. हे उपकरण हृदय गती, शरीराचे तापमान, ऑक्सिजन संपृक्तता (SpO₂) आणि रक्तदाब यांसारख्या महत्त्वाच्या आरोग्य मापदंडांचे सातत्याने आणि अचूक निरीक्षण करण्यास सक्षम आहे. रिअल-टाइम डेटाच्या माध्यमातून डॉक्टरांना रुग्णाच्या आरोग्यातील बदल लवकर ओळखता येतील आणि वेळेवर वैद्यकीय हस्तक्षेप करणे शक्य होईल.
दरम्यान, हे तंत्रज्ञान डिजिटल आरोग्य आणि टेलिमेडिसिनच्या वाढत्या मागणीशी सुसंगत असून, दूरस्थ निरीक्षण व सल्लामसलतीसाठी रुग्णाचा डेटा सुरक्षितपणे प्रसारित करण्यास मदत करेल. विशेषतः वृद्ध, जुनाट आजार असलेले तसेच सतत वैद्यकीय देखरेखीची गरज असलेले रुग्ण यांच्यासाठी हे उपकरण अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. या यशाबाबत बोलताना डॉ. रामानुजम म्हणाल्या, ही मान्यता वास्तविक जगावर परिणाम करणाऱ्या उपयोजित संशोधनासाठी मुंबई विद्यापीठाच्या वचनबद्धतेचे प्रतिबिंब आहे. त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की, या डिझाइन नोंदणीमुळे तंत्रज्ञान हस्तांतरण, औद्योगिक सहकार्य आणि भविष्यातील व्यावसायिकीकरणासाठी नवे मार्ग खुले झाले आहेत.
या संशोधन संघात डॉ. नीलम शर्मा, अभिजीत सुधाकर, डॉ. रवी शंकर पांडे, डॉ. उपेंद्र कुमार, डॉ. राजीव रंजन राय आणि डॉ. नितीश पाठक यांचा समावेश आहे. यूकेमधील डिझाइन नोंदणीनंतर, संशोधक आता प्रोटोटाइप प्रमाणीकरण, क्लिनिकल व क्षेत्रीय चाचण्या तसेच तंत्रज्ञानाच्या कार्यात्मक पैलूंकरिता पेटंट संरक्षण मिळवण्यावर लक्ष केंद्रित करणार आहेत. याशिवाय, आंतरराष्ट्रीय पेटंट आणि डिझाइन अर्जांद्वारे संरक्षण वाढवण्यासह आरोग्यसेवा तंत्रज्ञान कंपन्यांसोबत परवाना संधी शोधण्याचे प्रयत्नही सुरू आहेत.
