School Admission Rules : महाराष्ट्रातील शैक्षणिक क्षेत्रात एक क्रांतिकारी बदल घडणार असून, आता विद्यार्थ्यांच्या नावामध्ये आईचे नाव समाविष्ट करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. या नव्या नियमानुसार, विद्यार्थ्याच्या नावाचा क्रम आता 'विद्यार्थ्याचे स्वतःचे नाव, आईचे नाव, वडिलांचे नाव आणि आडनाव' असा निश्चित करण्यात आला आहे. लिंग समानतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि मुलाच्या संगोपनात आईच्या असलेल्या अतुलनीय योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी राज्य सरकारने हा महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. येत्या शैक्षणिक वर्षापासून या निर्णयाची अंमलबजावणी तत्काळ प्रभावाने सुरू होणार असून, सर्व शाळांना हा नियम पाळणे बंधनकारक असेल.
शासकीय आणि खासगी शाळांसाठी एकच नियम
हा नवा नियम केवळ सरकारी शाळांपुरता मर्यादित नसून राज्यातील सर्व अनुदानित आणि खासगी शाळांनाही लागू होणार आहे. संजय जावीर (शिक्षण निरीक्षक) यांनी स्पष्ट केले की, हा बदल विद्यार्थ्यांच्या सामाजिक ओळखीत सकारात्मक क्रांती घडवून आणेल. केवळ तोंडी आदेश न राहता, आता विद्यार्थ्याचे हजेरीपत्रक, गुणपत्रक (Mark sheet), शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) आणि प्रवेश निर्गम उतारा यांसारख्या सर्व महत्त्वाच्या कागदपत्रांवर आईचे नाव ठळकपणे झळकणार आहे. यामुळे प्रशासकीय स्तरावर एकसमानता निर्माण होण्यास मदत होईल.
एकल पालकांसाठी विशेष तरतूद
ज्या प्रकरणांमध्ये पालक विभक्त आहेत, घटस्फोटित आहेत किंवा जिथे मुले दत्तक घेतलेली आहेत, अशा विशेष परिस्थितींचाही विचार या नियमावलीत करण्यात आला आहे. अशा मुलांच्या बाबतीत कायदेशीर कागदपत्रे आणि संबंधित परिस्थितीनुसार योग्य ती नोंद ठेवण्याची विशेष तरतूद शिक्षण विभागाने केली आहे. यामुळे कोणाचेही शैक्षणिक नुकसान होणार नाही याची काळजी घेण्यात आली आहे. सामाजिक समतोल साधण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय अत्यंत संवेदनशील मानला जात असून, यामुळे एकल मातांना (Single Mothers) मोठा आधार मिळणार आहे.
शैक्षणिक बदलाचे दूरगामी परिणाम
राज्यातील 1 मे 2024 नंतर जन्मलेल्या मुलांसाठी हा नियम प्रामुख्याने लागू होत असला, तरी शैक्षणिक नोंदींमध्ये हा बदल सर्व स्तरांवर दिसून येईल. पितृसत्ताक पद्धतीत आईच्या नावाकडे होणारे दुर्लक्ष टाळण्यासाठी हे एक मोठे पाऊल आहे. विद्यार्थ्यांच्या शालेय जीवनाच्या सुरुवातीपासूनच आईच्या नावाला अधिकृत स्थान मिळाल्यामुळे समाजात एक नवा संदेश जाणार आहे. आगामी शैक्षणिक सत्रापासून पालकांना प्रवेश प्रक्रियेदरम्यान या नवीन फॉरमॅटनुसारच माहिती भरावी लागणार आहे, ज्याची तयारी शाळांनी आतापासूनच सुरू केली आहे.
