Robots Use in Strait of Hormuz: इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, 'होर्मुझची सामुद्रधुनी' (Strait of Hormuz) सध्या जागतिक आकर्षणाचे केंद्र बनली आहे. इराणच्या जवळ असलेला हा सागरी पट्टा कच्च्या तेलाच्या आणि नैसर्गिक वायूच्या (LNG) जागतिक वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. प्राप्त माहितीनुसार, अमेरिकेने या जलक्षेत्राची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी प्रगत रोबोटिक प्रणालींचा वापर करून स्कॅनिंग मोहीम हाती घेतली आहे. समुद्रतळाशी पेरण्यात आलेल्या सुरुंग-बॉम्बचा (Mines) शोध घेऊन त्यांना निष्प्रभ करणे, हा या मोहिमेचा मुख्य उद्देश आहे. जहाजांचा प्रवास सुरक्षित व्हावा यासाठी अमेरिकेने विशेष सागरी ड्रोन्स तैनात केले आहेत.
नेमकी या तंत्रज्ञानाची गरज का भासली?
जगभरातील विविध देशांची तेल आणि वायू वाहून नेणारी जहाजे याच मार्गावरून प्रवास करतात. या टँकर्सना समुद्रात पेरलेल्या सुरुंगांपासून मोठा धोका निर्माण झाला आहे. जहाजांची ये-जा कोणत्याही अडथळ्याविना पार पडावी, यासाठी अमेरिका सक्रियपणे हे सुरुंग शोधून नष्ट करत आहे. उल्लेखनीय म्हणजे, यापूर्वी 1980 मध्येही अमेरिकेने अशाच प्रकारे सुरक्षित प्रवासाची व्यवस्था केली होती; मात्र त्या काळाच्या तुलनेत आज तंत्रज्ञानाचा वापर अनेक पटींनी वाढला आहे.
पाण्याखालील ड्रोन्स आणि प्रगत 'सोनार प्रणाली'
'द वॉल स्ट्रीट जर्नल'च्या अहवालानुसार, अमेरिकन नौसेना (US Navy) मानवी मोहिमांसोबतच रोबोटिक यंत्रणेचा वापर करून संयुक्त रणनीती राबवत आहे. यासाठी 'ड्रोन जहाजांचा' (Drone Vessel) वापर केला जात असून, ती 'सोनार प्रणालीने' (Sonar System) सुसज्ज आहेत. ही यंत्रणा एकाच फेरीत 100 फूट रुंदीच्या क्षेत्राचे स्कॅनिंग करण्यास सक्षम आहे. यामुळे जे काम पूर्ण करण्यासाठी पूर्वी अनेक महिने लागायचे, ते आता अवघ्या काही दिवसांत पूर्ण होत आहे.
Mk18 Mod 2 ड्रोन्सचा वापर
या मोहिमेत बॅटरीवर चालणारे Mk18 Mod 2 हे प्रगत पाण्याखालील ड्रोन्स सातत्याने तैनात करण्यात आले आहेत. लहान बोटींच्या साहाय्याने हे ड्रोन्स समुद्रात सोडले जातात, जे तळाशी जाऊन सुरुंगांचा अचूक शोध घेतात. अमेरिकेने दीर्घ कालावधीनंतर नौदल मोहिमांमध्ये तंत्रज्ञानाचा इतका प्रभावी आणि मोठ्या प्रमाणावर वापर केल्याचे मानले जात आहे. ही आतापर्यंतची सर्वात प्रगत सागरी मोहीम ठरण्याची शक्यता आहे.
