US-Iran Tensions: अमेरिका आणि इराण यांच्यातील सततच्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकन लष्कराने एका व्यापारी मालवाहू जहाजावर 'हेलफायर' (Hellfire) क्षेपणास्त्र डागून एक मोठी लष्करी कारवाई केली आहे. अमेरिकन लष्कराचा दावा आहे की, या जहाजाने वारंवार दिलेल्या इशाऱ्यांकडे दुर्लक्ष केले आणि अमेरिकन नौदलाने लागू केलेल्या नाकेबंदीचे उल्लंघन करून इराणच्या बंदराच्या दिशेने पुढे जाण्याचा प्रयत्न केला. सध्या अमेरिका आणि इराण यांच्यात युद्धविराम लागू आहे, तरीही या प्रदेशात तणाव कायम आहे.
जहाजाचा इंजिन कक्ष लक्ष्य
अमेरिकेच्या मध्यवर्ती कमांडच्या (CENTCOM) माहितीनुसार, 'लियान स्टार' (Lian Star) हे गाम्बियाचा ध्वज असलेले मालवाहू जहाज ओमानच्या आखातातून इराणच्या बंदराच्या दिशेने प्रवास करत होते. अमेरिकन लष्कराने स्पष्ट केले की, हे जहाज आंतरराष्ट्रीय जलक्षेत्रातून प्रवास करत असतानाही, ते अमेरिकेच्या नाकेबंदीचे उल्लंघन करत होते. CENTCOM ने दिलेल्या अहवालानुसार, जहाजाला थांबवण्यासाठी रात्रभर 20 हून अधिक इशारे देण्यात आले होते, परंतु जहाजाकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यानंतर, अमेरिकन सैन्याने जहाजाचा इंजिन कक्ष लक्ष्य करून 'हेलफायर' क्षेपणास्त्र डागले, ज्यामुळे ते जहाज प्रभावीपणे थांबले.
मालवाहू जहाज ओमानच्या आखातात भरकटले
या हल्ल्यानंतर, CENTCOM ने सांगितले की, ते जहाज आता इराणच्या दिशेने पुढे जात नाहीये. तथापि, अमेरिकन लष्कराने जहाजाच्या सध्याच्या स्थितीबद्दल सविस्तर माहिती दिली नाही. 'असोसिएटेड प्रेस'च्या एका अहवालानुसार, या कारवाईत सहभागी असलेल्या एका अमेरिकन अधिकाऱ्याने संकेत दिले की, ते जहाज सध्या ओमानच्या आखातात भरकटलेल्या अवस्थेत आहे आणि पुढील कारवाई करण्यासाठी अमेरिकन सैनिक जहाजावर चढलेले नाहीत.
नाकेबंदी तोडण्याचा 6 वा प्रयत्न अपयशी
ही कारवाई एप्रिल महिन्यात अमेरिकेने लागू केलेल्या नौदलाच्या नाकेबंदी अंतर्गत करण्यात आली. अमेरिकन लष्कराच्या माहितीनुसार, नाकेबंदी तोडण्याचा प्रयत्न करताना आतापर्यंत एकूण 6 जहाजे रोखण्यात आली आहेत. अहवालांनुसार, यापैकी एका जहाजाला नंतर पुढे जाण्याची परवानगी देण्यात आली, तर इतर 116 हून अधिक जहाजांचे मार्ग बदलण्यात आले आणि त्यांना वेगवेगळ्या दिशांना वळवण्यात आले. शुक्रवारी, CENTCOM ने अहवाल दिला की, नाकेबंदी लागू झाल्यापासून आतापर्यंत किमान 115 जहाजांचे मार्ग बदलण्यात आले आहेत.
होर्मुझ सामुद्रधुनीवरून वाढता वाद
सध्याचा संघर्ष भडकल्यानंतर, इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणारी वाहतूक प्रभावीपणे विस्कळीत केल्यामुळे अमेरिकेने ही नाकेबंदी लागू केली. 28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यानंतर या संघर्षाची सुरुवात झाली; तेव्हापासून या प्रदेशातील सागरी वाहतूक आणि सुरक्षेबाबतचा तणाव कायम आहे.
युद्धविरामाच्या भवितव्याबाबत अनिश्चितता
या लष्करी मोहिमांच्या पार्श्वभूमीवर, अमेरिका आणि इराण यांच्यात सध्या लागू असलेल्या युद्धविरामाच्या भवितव्याबाबतही अनिश्चितता दिसून येत आहे. एप्रिलच्या सुरुवातीपासून हा युद्धविराम बऱ्याच अंशी टिकून आहे. मात्र, आता दोन्ही देशांमध्ये या युद्धविरामाला 60 दिवसांची संभाव्य मुदतवाढ देण्याबाबत वाटाघाटी सुरू आहेत. या कालावधीत इराणच्या वादग्रस्त अणुकार्यक्रमाबाबतची चर्चा पुढे चालू ठेवण्याची योजना आहे.
व्हाईट हाऊसमध्ये ट्रम्प यांची उच्चस्तरीय बैठक
वृत्तांनुसार, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी व्हाईट हाऊसच्या 'सिच्युएशन रूम'मध्ये आपल्या वरिष्ठ सल्लागारांसोबत एक बैठक घेतली. तथापि, युद्धविरामाला मुदतवाढ देण्याबाबत आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील सागरी वाहतूक पूर्ववत करण्याबाबतच्या कराराला मंजुरी दिली जाईल की नाही, हे अद्याप निश्चित झालेले नाही. दरम्यान, इराणने हे स्पष्ट केले आहे की, या संदर्भात अद्याप कोणताही अंतिम करार झालेला नाही. अमेरिकेचे संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ यांनी शनिवारी सांगितले की, जर राजनैतिक प्रयत्न निष्फळ ठरले, तर इराणविरुद्ध लष्करी कारवाया पुन्हा सुरू करण्यासाठी अमेरिकेचे सैन्य पूर्णपणे सज्ज आहे.
