US-Iran Diplomatic Talks: पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक राजकारणात एक अत्यंत महत्त्वाची घडामोड समोर येत आहे. इराणचे नवनियुक्त सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनी अमेरिकेशी वाटाघाटी करण्यास तयार असल्याचे वृत्त इस्रायली प्रसारमाध्यमांनी दिले आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची आणि अमेरिकेचे मध्यस्थ स्टीव्ह विटकॉफ यांच्यातील संवादाला इराणमधील सर्वोच्च स्तरावरून मान्यता मिळाल्याचे समजते. या चर्चेमुळे गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या अमेरिका-इराण तणावात नरमाई येण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर संयुक्त नियंत्रणाची 'ट्रम्प योजना'
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी फ्लोरिडा येथे पत्रकारांशी बोलताना एक खळबळजनक विधान केले आहे. जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला 'होर्मुझची सामुद्रधुनी' हा सागरी मार्ग लवकरच खुला होईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. विशेष म्हणजे, या मार्गावर अमेरिका आणि इराण 'संयुक्तपणे' नियंत्रण ठेवतील, अशी कल्पना ट्रम्प यांनी मांडली आहे. "मी आणि अयातुल्ला खामेनी या महत्त्वपूर्ण मार्गाचे व्यवस्थापन करू," असे ट्रम्प यांनी नमूद केले असून तेहरानसोबतची चर्चा यशस्वी झाल्यास हे लवकरच प्रत्यक्षात येईल, असेही ते म्हणाले.
लष्करी कारवाई 5 दिवसांसाठी लांबणीवर
वाटाघाटींचे गांभीर्य लक्षात घेता, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिकेच्या युद्ध विभागाला इराणच्या वीज प्रकल्पांवर आणि ऊर्जा स्थळांवर होणारी कोणतीही लष्करी कारवाई पुढील 5 दिवसांसाठी पुढे ढकलण्याचे निर्देश दिले आहेत. 'ट्रुथ सोशल'वरील आपल्या पोस्टमध्ये ट्रम्प यांनी या चर्चेचे वर्णन 'अत्यंत फलदायी आणि रचनात्मक' असे केले आहे. ही चर्चा पुढील आठवडाभर सुरू राहणार असून, त्यातून संघर्षावर कायमस्वरूपी तोडगा निघण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
जागतिक ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल
होर्मुझची सामुद्रधुनी हा असा मार्ग आहे जिथून दररोज सुमारे 15 दशलक्ष बॅरल कच्चे तेल वाहून नेले जाते, जे जागतिक सागरी तेल व्यापाराच्या जवळपास 25 टक्के आहे. गेल्या 4 आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या संघर्षामुळे हा मार्ग अतिधोकादायक बनला होता, ज्याचा थेट परिणाम जागतिक इंधन दरांवर होत होता. आता सुरू झालेल्या या राजनैतिक हालचालींमुळे पुरवठ्यातील अडथळे दूर होण्याची आणि जागतिक ऊर्जा बाजारपेठ स्थिर होण्याची चिन्हे आहेत.
इराणमधील अंतर्गत बदल आणि सत्तापालटाचे संकेत
ट्रम्प यांनी आपल्या भाषणात इराणच्या वरिष्ठ नेतृत्वावर झालेल्या हल्ल्यांचाही उल्लेख केला. या संघर्षामुळे इराणमध्ये आपोआपच 'सत्तापालट' होईल, असे भाकीत त्यांनी वर्तवले आहे. सद्यस्थितीत इराणमधील काही समंजस आणि खंबीर नेत्यांशी आपली चर्चा सुरू असल्याचे सांगत ट्रम्प यांनी भविष्यातील राजनैतिक संबंधांबाबत सकारात्मकता दर्शवली आहे. ही घडामोड अशा वेळी येत आहे जेव्हा संपूर्ण जग पश्चिम आशियातील युद्धाच्या भीषण परिणामांमुळे चिंतेत आहे.
