Kojagiri Pornima : हिंदू धर्मात शरद पौर्णिमेची रात्र अत्यंत पवित्र, शुभ आणि खास मानली जाते. आश्विन महिन्याच्या पौर्णिमेला कोजागिरी पौर्णिमा म्हणतात. ही पौर्णिमा शरद ऋतूमध्ये येत असल्याने याला शरद पौर्णिमाही म्हटले जाते. ही पौर्णिमा यावर्षी सोमवार, 6 ऑक्टोबर 2025 रोजी आहे. या पौर्णिमेला चंद्र आपल्या 16 कलांनी पूर्ण असतो, त्यामुळे चंद्राच्या किरणांतून अमृतवर्षाव होतो, अशी धार्मिक मान्यता आहे. मग, शरद पौर्णिमेला आकाशातून खरोखरच अमृत बरसते का? यामागील रहस्य आणि मान्यता काय आहेत, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
जेव्हा 16 कलांनी पूर्ण होतो चंद्र
धार्मिक मान्यतेनुसार, शरद पौर्णिमेला चंद्र जेव्हा त्याच्या 16 कलांनी (कला म्हणजे चंद्राचा भाग) पूर्ण होतो, तेव्हा तो आपल्या उच्च स्तरावर असतो. अशा स्थितीत चंद्र शुभ फळ देतो. म्हणूनच, या वेळी चंद्राच्या किरणांमध्ये विशेष औषधी गुणधर्म येतात, असे मानले जाते. याच कारणामुळे शरद पौर्णिमेला 'अमृत बरसणारी रात्र' असेही म्हटले जाते.
आकाशाखाली खीर का ठेवतात?
शरद पौर्णिमेच्या रात्री खीर बनवून ती आकाशाखाली (चंद्राच्या प्रकाशात) ठेवण्याची परंपरा आहे. लोक रात्रभर चंद्राच्या प्रकाशाखाली खीर ठेवतात आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याचे सेवन करतात.
मान्यता: चंद्रातून निघणारे औषधी किंवा अमृत गुणधर्म खीरमध्ये येतात, ज्यामुळे ही खीर आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर ठरते, अशी यामागची श्रद्धा आहे.
विज्ञान काय सांगते?
शरद पौर्णिमेच्या रात्री अमृत बरसते या पारंपरिक मान्यतेला विज्ञानाचा आधार आहे.
चंद्राचे जवळ असणे: विज्ञानानुसार, शरद पौर्णिमेला चंद्र पृथ्वीच्या सर्वात जवळ असतो. त्यामुळे चंद्राचा प्रकाश सर्वाधिक प्रमाणात पृथ्वीपर्यंत पोहोचतो. अशा प्रकारची स्थिती संपूर्ण वर्षातून केवळ शरद पौर्णिमेलाच तयार होते.
नियंत्रित ऊर्जा: शरद ऋतूतील रात्रीचे वातावरण शुद्ध आणि थंड असते. या वेळी चंद्राच्या किरणांमधील अल्ट्राव्हायोलेट किरणांचे (UV rays) प्रमाण खूप नियंत्रित असते.
आरोग्य लाभ: या प्रकाशात दूध किंवा खीर ठेवल्यास त्यांच्या रासायनिक संरचनेत हलकासा बदल होतो. त्यामुळे ती पचायला हलकी आणि आरोग्यासाठी अधिक चांगली बनते. पारंपरिक आणि धार्मिक दृष्ट्या याच प्रक्रियेला 'अमृत बरसना' असे प्रतिकात्मक रूप दिले जाते.
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित आहे. जय महाराष्ट्र यातून कोणताही दावा करत नाही किंवा त्याची हमी देत नाही.)