What is Opposition of Jupiter? : आज 10 जानेवारी 2026 रोजी अवकाशात एक अद्भुत खगोलीय चमत्कार घडणार आहे. सूर्यमालेतील सर्वात मोठा ग्रह असलेला 'गुरू' (Jupiter) आज पृथ्वीच्या अत्यंत जवळ येणार आहे. खगोलशास्त्राच्या भाषेत या घटनेला 'Opposition of Jupiter' किंवा 'गुरूची प्रतियुती' असे म्हणतात. खगोल प्रेमी आणि सामान्य नागरिकांसाठी ही एक सुवर्णसंधी आहे, कारण आज गुरू ग्रह नेहमीपेक्षा अधिक मोठा आणि तेजस्वी दिसणार आहे.
काय आहे 'प्रतियुती' (Opposition) चे गणित?
सरळ रेषेत आगमन: जेव्हा सूर्य आणि गुरू ग्रहाच्या मध्ये पृथ्वी येते आणि हे तिन्ही गोल एका सरळ रेषेत असतात, तेव्हा त्याला 'प्रतियुती' म्हणतात.
जवळचे अंतर: या स्थितीत गुरू आणि पृथ्वीमधील अंतर वर्षातील इतर दिवसांच्या तुलनेत सर्वात कमी असते, त्यामुळे तो अधिक ठळक दिसतो.
रात्रभर दर्शन: आज सूर्यास्तानंतर लगेचच पूर्व क्षितीजावर गुरू ग्रहाचे आगमन होईल. तो रात्रभर आकाशात असेल आणि पहाटे पश्चिमेला मावळेल. विशेष म्हणजे, यासाठी कोणत्याही दुर्बिणीची गरज नसून साध्या डोळ्यांनीही हा तेजस्वी ग्रह पाहता येईल.
नव्या वर्षातील खगोलीय मेजवानी: महत्त्वाच्या तारखा
नवीन वर्ष 2026 मध्ये अंतराळात अनेक रंजक घडामोडी घडणार आहेत. त्याचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे:
– 16 फेब्रुवारी: शनी आणि नेपच्यून ग्रहांची 'युती' होईल, म्हणजेच हे दोन्ही ग्रह एकमेकांच्या अतिशय जवळ दिसतील.
– 17 फेब्रुवारी: कंकणाकृती सूर्यग्रहण होईल, मात्र ते भारतातून दिसणार नाही.
– 3 मार्च: खग्रास चंद्रग्रहणाचा अनुभव घेता येईल.
– 20 मार्च आणि 23 सप्टेंबर: या दोन दिवशी दिवस आणि रात्र समसमान (Equinox) असतील.
– 22-23 एप्रिल आणि 30-31 जुलै: आकाशात उल्का वर्षावाचा (Meteor Shower) विलोभनीय नजारा पाहायला मिळेल.
– 21 जून: वर्षातील सर्वात मोठा दिवस असेल.
– 26 सप्टेंबर: नेपच्यून ग्रह पृथ्वीच्या जवळ येईल, जो टेलिस्कोपमधून पाहता येईल.
– 4 ऑक्टोबर: शनी ग्रह पृथ्वीच्या जवळ येईल, यावेळी टेलिस्कोपच्या मदतीने शनीची कडी (Rings) स्पष्ट पाहता येतील.
– 22 डिसेंबर: वर्षातील सर्वात लहान दिवस (केवळ 10 तास 47 मिनिटे) असेल.
या सर्व खगोलीय घटना नैसर्गिक असून त्यांचा मानवी जीवनावर किंवा राशींवर कोणताही वाईट परिणाम होत नाही. त्यामुळे कोणत्याही अंधश्रद्धेला बळी न पडता, विज्ञानाचा हा चमत्कार उघड्या डोळ्यांनी पाहण्याचे आवाहन या क्षेत्रातील तज्ज्ञांकडून करण्यात आले आहे.
