IOC Bans Transgender Women News : आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने (IOC) गुरुवारी एक ऐतिहासिक आणि तितकाच वादग्रस्त निर्णय घेत ट्रान्सजेंडर (पारलिंगी) महिला खेळाडूंना ऑलिम्पिकमधील महिलांच्या स्पर्धांमधून कायमचे वगळले आहे. 2028 च्या लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिकपूर्वी घेतलेला हा निर्णय अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या क्रीडाविषयक धोरणांशी सुसंगत असल्याचे मानले जात आहे. महिला क्रीडा क्षेत्रात 'निष्पक्षता' (Fairness) निर्माण करण्यासाठी हे पाऊल उचलल्याचे IOC ने स्पष्ट केले असून, आता कोणत्याही ऑलिम्पिक स्पर्धेत पुरुष म्हणून जन्मलेल्या मात्र नंतर महिला झालेल्या खेळाडूंना प्रवेश मिळणार नाही.
दरम्यान, सध्या ऑलिम्पिक स्तरावर किती पारलिंगी महिला स्पर्धा निर्माण करत आहेत, हे अद्याप स्पष्ट नाही. 2024 च्या पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये पुरुष म्हणून जन्मलेल्या नंतर महिला झालेल्या एकाही खेळाडूचा सहभाग नव्हता. मात्र, टोकियो ऑलिम्पिकमध्ये वेटलिफ्टर लॉरेल हबर्डचा सहभाग होता, तिने कोणतेही पदक जिंकले नव्हते. मात्र, आता 2028 च्या ऑलिम्पिकपासून याबाबात थेट आणि कडक निर्णय घेण्यात आला आहे.
निर्णयामागची प्रमुख कारणे आणि पार्श्वभूमी
क्रीडा तज्ज्ञांच्या मते, पुरुष म्हणून जन्मलेल्या खेळाडूंना नैसर्गिकरित्या काही शारीरिक फायदे मिळतात, जे लिंगबदल शस्त्रक्रियेनंतरही कायम राहतात. यामुळे महिला म्हणूनच जन्मलेल्या खेळाडूंवर अन्याय होत असल्याची भावना क्रीडा विश्वात होती. या निर्णयाच्या केंद्रस्थानी असलेल्या काही महत्त्वाच्या बाबी खालीलप्रमाणे आहेत:
– शारीरिक ताकद: पुरुष म्हणून जन्मलेल्या खेळाडूंची हाडांची रचना आणि स्नायूंची ताकद सर्वसाधारण महिलांपेक्षा जास्त असते, ज्यामुळे स्पर्धेत त्यांना अधिक संधी मिळते.
– डोनाल्ड ट्रम्प यांचा आदेश: राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गेल्या वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात एका कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली होती. यामध्ये ट्रान्सजेंडर खेळाडूंना महिलांच्या खेळात सहभागी करून घेणाऱ्या संघटनांचा निधी रोखण्याची धमकी देण्यात आली होती.
– विशिष्ट खेळांमधील बंदी: पॅरिस ऑलिम्पिकपूर्वीच ट्रॅक अँड फील्ड, पोहणे आणि सायकलिंग या 3 प्रमुख खेळांमध्ये ट्रान्सजेंडर महिलांना आधीच वगळण्यात आले होते.
10 पानांचे धोरण आणि निर्बंध
IOC च्या कार्यकारी मंडळाने या निर्णयाबाबत 10 पानांचे सविस्तर धोरण दस्तऐवज प्रसिद्ध केले आहे. यामध्ये केवळ ट्रान्सजेंडर खेळाडूच नव्हे, तर दक्षिण आफ्रिकेची धावपटू कॅस्टर सेमेन्या सारख्या खेळाडूंवरही निर्बंध घालण्यात आले आहेत. सेमेन्याचा जन्म महिला म्हणून झाला असला तरी तिच्या शरीरात नैसर्गिकरित्या टेस्टोस्टेरॉनची पातळी जास्त आहे. या नव्या धोरणामुळे अशा खेळाडूंच्या सहभागावरही आता मर्यादा येणार आहेत. 2024 च्या पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये असा एकही खेळाडू नव्हता, मात्र टोकियो ऑलिम्पिकमध्ये वेटलिफ्टर लॉरेल हबर्डच्या सहभागावरून मोठा वाद निर्माण झाला होता.
मानवी हक्क आणि खेळाचा अधिकार
हा निर्णय घेताना IOC ने ऑलिम्पिक सनदेचा हवाला देत 'खेळ खेळण्याचा अधिकार हा मानवी हक्क आहे' असेही नमूद केले आहे. ट्रान्सजेंडर खेळाडू ऑलिम्पिक वगळता इतर खुल्या स्पर्धांमध्ये सहभागी होऊ शकतात, असे संघटनेने स्पष्ट केले आहे. मात्र, ऑलिम्पिक स्तरावर महिला खेळाडूंमध्ये समानता आणि पारदर्शकता जपण्यासाठी हा कठोर निर्णय घेणे अनिवार्य असल्याचे IOC ने म्हटले आहे. या निर्णयामुळे जागतिक स्तरावर मानवाधिकार संघटना आणि क्रीडा संघटनांमध्ये मोठ्या वादाला तोंड फुटण्याची शक्यता आहे.
