India Data Centers: भारत वेगाने जागतिक डेटा सेंटर आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील एक महत्त्वाचे केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. वाढती डिजिटल अर्थव्यवस्था, AI तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर आणि क्लाउड स्टोरेजची वाढती गरज लक्षात घेता, देशभरात मोठ्या प्रमाणावर डेटा सेंटर्स उभारली जात आहेत. केंद्र सरकारच्या विविध धोरणात्मक उपक्रमांमुळे जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्या भारतात गुंतवणूक करण्यासाठी आकर्षित होत आहेत. मुंबई, चेन्नई, हैदराबाद, नोएडा आणि विशाखापट्टणम यांसारख्या शहरांमध्ये अत्याधुनिक डेटा सेंटर्सची उभारणी सुरू आहे.
डेटा सेंटर्सची गरज का वाढतेय?
भारतीय वापरकर्त्यांचा डेटा देशातच साठवण्यावर सरकारने भर दिल्यामुळे तंत्रज्ञान कंपन्यांना स्थानिक डेटा सेंटर्स उभारणे आवश्यक झाले आहे. 2030 पर्यंत भारताची डेटा सेंटर क्षमता तिप्पट करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. Google, Microsoft आणि Meta यांसारख्या कंपन्यांनी भारतात अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक जाहीर केली आहे. या सुविधांमुळे डेटा जलद गतीने प्रक्रिया होईल, इंटरनेट सेवा अधिक वेगवान होतील आणि सायबर सुरक्षा मजबूत होईल.
विशाखापट्टणम बनणार नवे टेक हब
Google ने पूर्व भारतावर लक्ष केंद्रित करत विशाखापट्टणममध्ये डेटा सेंटर हब उभारण्यास सुरुवात केली आहे. कंपनी अमेरिकेला थेट जोडणारी उच्च क्षमतेची समुद्राखालील सबमरीन केबलही टाकणार आहे. या प्रकल्पामुळे डेटा ट्रान्सफर वेगवान होण्यासोबतच स्थानिक रोजगारनिर्मितीलाही मोठी चालना मिळणार आहे.
AI मुळे वाढली डेटा प्रोसेसिंगची मागणी
कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या वापरामुळे डेटा प्रोसेसिंगची गरज प्रचंड वाढली आहे. जनरेटिव्ह AI विकसित करणाऱ्या कंपन्यांना मोठ्या प्रमाणावर डेटा साठवणूक आणि प्रक्रिया क्षमता आवश्यक असल्याने डेटा सेंटर्सची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. अहवालांनुसार, जगातील एकूण डेटापैकी जवळपास 20 टक्के डेटा भारतात तयार होतो. त्यामुळे स्थानिक पातळीवर डेटा साठवणे अत्यावश्यक बनले आहे.
भारतीय कंपन्यांचाही मोठा सहभाग
भारतीय उद्योगसमूह देखील या क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करत आहेत. Adani Group ने AI-सज्ज आणि नवीकरणीय ऊर्जेवर चालणारी डेटा सेंटर्स उभारण्यासाठी 100 अब्ज डॉलर्स गुंतवण्याची योजना जाहीर केली आहे. त्याचप्रमाणे Reliance Industries देखील पुढील पिढीतील संगणकीय पायाभूत सुविधा विकसित करण्यासाठी मोठ्या गुंतवणुकीची तयारी करत आहे.
हेही वाचा – ATF Tax Relief: विमान प्रवाशांना आणि एअरलाईन्सना मोठा दिलासा! जेट इंधनावरील 'VAT' मध्ये मोठी कपात
भारताला काय होणार फायदा?
डेटा सेंटर्सच्या वाढत्या जाळ्यामुळे भारतात मोठ्या प्रमाणावर रोजगारनिर्मिती होणार आहे. डेटा व्यवस्थापन, सायबर सुरक्षा, AI विकास आणि क्लाउड कंप्युटिंगसारख्या क्षेत्रांमध्ये नवीन संधी निर्माण होतील. याशिवाय, स्थानिक डेटा स्टोरेजमुळे डेटा गोपनीयता अधिक सुरक्षित होईल आणि भारताची डिजिटल सार्वभौमता मजबूत होण्यास मदत मिळेल. तज्ज्ञांच्या मते, आगामी काळात भारत जागतिक AI आणि डेटा अर्थव्यवस्थेतील एक प्रमुख शक्ती म्हणून उदयास येऊ शकतो.
