Kumbh Mela 2027: नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर येथे 2027 मध्ये होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या नियोजनासाठी राज्य सरकारने तंत्रज्ञानाचा मोठा आधार घेतला आहे. "इंडिया एआय समिट 2026" मध्ये मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हस्ते 'कुंभदूत' या कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI) आधारित विशेष ॲपचे अनावरण करण्यात आले. कुंभमेळ्यादरम्यान होणारी करोडो भाविकांची गर्दी नियंत्रित करणे आणि पायाभूत सुविधांचा रिअल-टाइम आढावा घेणे, यासाठी हे ॲप प्रशासनाचा 'डिजिटल सारथी' म्हणून काम करणार आहे. 'हाय-टेक सारथी'च्या माध्यमातून विकसित करण्यात आलेले हे तंत्रज्ञान कुंभमेळ्याचे व्यवस्थापन अधिक सुटसुटीत आणि सुरक्षित करणार आहे.
गर्दीवर नियंत्रण आणि आपत्कालीन समन्वय
जगभरातून येणाऱ्या भाविकांच्या सुरक्षेसाठी 'कुंभदूत' ॲप अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरेल. या ॲपच्या माध्यमातून पोलिसांना गर्दीच्या ठिकाणांचे अचूक विश्लेषण करता येईल, ज्यामुळे चेंगराचेंगरीसारखे धोके टाळता येतील. तसेच, आपत्कालीन परिस्थितीमध्ये विविध सरकारी यंत्रणांमध्ये समन्वय साधण्यासाठी हे एक प्रभावी माध्यम ठरणार आहे. प्रशासनाला केवळ सुरक्षा योजना आखण्यातच नाही, तर भाविकांना सोयी-सुविधांची माहिती तत्काळ पोहोचवण्यासाठी या एआय आधारित प्रणालीचा मोठा फायदा नाशिक महानगरपालिका आणि राज्य शासनाला होईल.
20 पेक्षा जास्त भाषांमध्ये सेवा उपलब्ध
देश-परदेशातील भाविकांची सोय लक्षात घेऊन 'कुंभदूत' ॲप 20 हून अधिक भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय भाषांमध्ये उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. यामुळे भाषेचा अडथळा दूर होऊन सामान्य भाविकही हे ॲप सहजपणे वापरू शकतील. रिअल-टाइम लोकेशन, घाट, दर्शनाच्या वेळा आणि वाहतुकीचे मार्ग यांसारखी महत्त्वाची माहिती एका क्लिकवर मिळणार आहे. 2015 नंतर आता 2027 मध्ये होणारा हा महाकुंभ तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे 'स्मार्ट कुंभमेळा' म्हणून ओळखला जाण्याची शक्यता आहे.
विकासाचा महामार्ग आणि मुख्यमंत्र्यांचा पाठपुरावा
कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये रस्ते, स्वच्छता आणि इतर पायाभूत सुविधांची कामे युद्धपातळीवर सुरू आहेत. मुख्यमंत्री स्वतः या कामांचा वेळोवेळी आढावा घेत असून 'महाराष्ट्र पवेलियन'मध्ये त्यांनी विविध एआय प्रकल्पांचे निरीक्षणही केले. 'कुंभदूत' ॲप हे केवळ माहिती देणारे साधन नसून, ते सुरक्षित आणि शिस्तबद्ध कुंभमेळ्यासाठी राज्याचे एक महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे मानले जात आहे.
