FSSAI Notice after Misleading Claims by Food Brands : भारतातील अन्न सुरक्षा क्षेत्रातील सर्वोच्च नियामक संस्था ‘FSSAI’ (भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण) ने देशातील 15 अत्यंत लोकप्रिय आणि नामवंत फूड ब्रँड्सना कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे. हे सर्व ब्रँड्स आपल्या रोजच्या आहाराचा आणि वापराचा भाग असल्याने या कारवाईमुळे ग्राहकांमध्ये मोठी चिंता व्यक्त केली जात आहे. आपल्या उत्पादनांबद्दल बाजारात खोटे आणि दिशाभूल करणारे दावे (Misleading Claims) करून ग्राहकांची फसवणूक केल्याप्रकरणी या कंपन्यांवर ही कडक कारवाई करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रात एकीकडे अन्न व औषध प्रशासन आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी अन्नातील भेसळीविरोधात जोरदार मोहीम उघडली असतानाच, आता राष्ट्रीय पातळीवर FSSAI नेही हा मोठा बडगा उगारला आहे. नेस्ले, केएफसी (KFC) आणि ओपन सीक्रेट यांसारख्या दिग्गज ब्रँड्सवर आधीच कारवाई केल्यानंतर आता या नवीन 15 ब्रँड्सचा नंबर लागला आहे.
नियम आणि तरतुदींचे उल्लंघन केल्यामुळे FSSAI चा कडक इशारा
FSSAI च्या अधिकृत इंस्टाग्राम हँडलवर प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या माहितीनुसार, या कंपन्यांनी अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा (FSS Act), 2006 मधील तरतुदींचे सरळ सरळ उल्लंघन केले आहे. उत्पादनांची दिशाभूल करणारी ब्रँड नावे, व्यापारी नावे आणि आरोग्याशी संबंधित चुकीचे दावे केल्यामुळे या सर्व अन्न व्यवसाय चालकांना (FBOs) नोटिसा पाठवण्यात आल्या आहेत. ग्राहकांची भविष्यात कोणतीही फसवणूक होऊ नये यासाठी स्थापित लेबलिंग आणि डिस्प्ले नियमांचे काटेकोरपणे पालन करण्याचे कडक निर्देश FSSAI कडून सर्व कंपन्यांना देण्यात आले आहेत.
नोटीस बजावण्यात आलेल्या ‘त्या’ 15 फूड ब्रॅण्ड्सची संपूर्ण लिस्ट
FSSAI ने जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, ग्राहकांची दिशाभूल करणाऱ्या 15 ब्रँड्सची आणि त्यांच्यावरील आक्षेपांची सविस्तर यादी खालीलप्रमाणे आहे:
1. हेल्दी मास्टर आणि व्हिजन टू सर्व्ह हेल्दी: FSSAI च्या मते, हे ब्रँड नाव उत्पादनाच्या मूळ स्वरूपाबाबत ग्राहकांमध्ये चुकीचा समज निर्माण करू शकते.
2. न्यूहर्ब्स ट्रू व्हिटॅमिन: हे व्यापारी नाव लागू नियमांशी सुसंगत नाही. ‘ट्रू व्हिटॅमिन’ (True Vitamin) हा शब्द नियमावलीत कुठेही परिभाषित किंवा मान्यताप्राप्त नसल्याने या नावाद्वारे ग्राहकांची दिशाभूल होऊ शकते.
3. प्लॅन बी प्लांट बेस्ड व्हेगन: हे नाव ग्राहकांची दिशाभूल करते, कारण यामुळे उत्पादने पूर्णपणे शाकाहारी (Vegan) असल्याचा आभास होतो. प्रत्यक्षात या उत्पादनांनी FSSAI परवान्यामध्ये शाकाहारी अन्न आणि शाकाहारी अन्न अनुमोदनाची (vegan food endorsement) कोणतीही पूर्व परवानगी घेतलेली नाही.
4. द हेल्थ फॅक्टरी झिरो मैदा होल व्हीट ब्रेड: या उत्पादनामध्ये चक्की फ्रेश आटा आणि व्हीट ग्लूटेन (गव्हाचे प्रथिन) समाविष्ट असतानाही ‘झिरो मैदा’ असे नाव देणे FSSAI नियमांचे उल्लंघन करणारे ठरले आहे.
5. द हेल्थ फॅक्टरी झिरो मैदा पिझ्झा बेस: या उत्पादनावरील ‘झिरो मैदा’ आणि ‘झिरो मैदा पिझ्झा बेस’ हे दोन्ही दावे दिशाभूल करणारे आणि FSSAI नियमांच्या विरोधात असल्याचे आढळले आहे.
6. ट्रूव्ही द हेल्दी मिक्स व्हेजी चिप्स: चिप्समध्ये इतर अनेक घटकांचा समावेश असूनही केवळ ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी या व्यापारी नावाद्वारे ‘हेल्दी’ (आरोग्यदायी) असा चुकीचा दावा करण्यात आला आहे.
7. हेल्दी चॉईस हेल्दी फूड फॉर हेल्दी लाईफ पोहा: हे व्यापारी नाव ग्राहकांची दिशाभूल करण्याची मोठी शक्यता असून लागू FSSAI नियमांचे उल्लंघन करत असल्याचे समोर आले आहे.
8. इमामी हेल्दी अँड टेस्टी: हे प्रसिद्ध व्यापारी नाव देखील ग्राहकांमध्ये उत्पादनाच्या गुणवत्तेबाबत चुकीचा आभास निर्माण करते आणि ते FSSAI नियमांच्या विरोधात असल्याचे दिसून आले आहे.
9. हेल्थ एड: FSSAI च्या पोस्टनुसार, हे व्यापारी नाव नियमांच्या चौकटीत बसणारे नसून यामुळे ग्राहकांची दिशाभूल होऊ शकते.
10. ऑरगॅनिक विस्डम: या उत्पादनांकडे आवश्यक असलेले NPOP/PGS प्रमाणपत्र, FSSAI चा ‘जैविक भारत’ (Jaivik Bharat) लोगो आणि आवश्यक सेंद्रिय अनुमोदन नाही, तरीही हे नाव उत्पादनांच्या सेंद्रिय (Organic) दर्जाबाबत ग्राहकांची फसवणूक करते.
11. शाइन ऑरगॅनिक: आवश्यक असणारे NPOP/PGS प्रमाणपत्र, FSSAI चा ‘जैविक भारत’ लोगो आणि सेंद्रिय अनुमोदन नसतानाही हे नाव वापरून उत्पादनांच्या सेंद्रिय दर्जाबाबत ग्राहकांची दिशाभूल केली जात आहे.
12. टू ब्रदर्स ऑरगॅनिक फार्म्स: या ब्रँडकडेही सेंद्रिय उत्पादनासाठी आवश्यक असणारे NPOP/PGS प्रमाणपत्र, ‘जैविक भारत’ लोगो किंवा अधिकृत सेंद्रिय अनुमोदन उपलब्ध नाही, ज्यामुळे हे व्यापारी नाव दिशाभूल करणारे ठरते.
13. वर्ल्ड ऑफ ऑरगॅनिक: कोणत्याही प्रमाणित सेंद्रिय प्रमाणपत्राशिवाय आणि अनुमोदनाशिवाय हे नाव वापरून, उत्पादने पूर्णपणे सेंद्रिय असल्याचा खोटा आभास बाजारात निर्माण केला जात आहे.
14. स्टोरिया ज्यूस पोमेग्रॅनेट: या ज्यूसमध्ये केवळ 4 टक्के डाळिंबाच्या रसाचा अर्क (concentrate) समाविष्ट आहे. तरीही, हे उत्पादन पूर्णपणे डाळिंबाचा शुद्ध रस असल्याचा आभास निर्माण करून ग्राहकांची उघड फसवणूक करते.
15. लोटा वॉटर फील द डिफरन्स: पॅकेज केलेल्या पिण्याच्या पाण्यात खनिजे (minerals) जोडल्याचा या ब्रँडचा दावा दिशाभूल करणारा आहे. सध्याच्या नियमांनुसार, अन्नावरील प्रक्रियेदरम्यान गमावलेली किंवा काढून टाकलेली पोषक तत्त्वे केवळ भरून काढण्यासाठी जर ती जोडली गेली असतील, तर कोणतेही उत्पादन ‘ॲडेड न्यूट्रिएंट्स’ असा दावा करू शकत नाही.
FSSAI has issued notices to several food business operators (FBOs) for violating provisions of the FSS Act, 2006 regarding misleading brand names, trade names, and product claims… (1)2 pic.twitter.com/CgSVspoQxS — FSSAI (@fssaiindia) June 14, 2026
