Assembly Elections 2026: भारताच्या निवडणूक आयोगाने आगामी विधानसभा निवडणुकांदरम्यान ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग व्यक्ती आणि अत्यावश्यक सेवांमध्ये कार्यरत असलेल्या मतदारांसाठी एका अत्यंत दिलासादायक सुविधेची घोषणा केली आहे. ‘लोकप्रतिनिधित्व कायदा, 1951’ च्या कलम 60(c) अंतर्गत आता हे मतदार ‘टपाल मतपत्रिके’द्वारे (Postal Ballots) आपल्या घरातून किंवा कर्तव्यावर असताना मतदान करू शकतील. विशेष म्हणजे, मतदानाच्या दिवशी वार्तांकन करणाऱ्या अधिकृत प्रसारमाध्यम प्रतिनिधींचाही समावेश आता ‘अत्यावश्यक सेवांमधील अनुपस्थित मतदार’ (Absentee Voters) या श्रेणीत करण्यात आला असून, त्यांनाही या सुविधेचा लाभ घेता येणार आहे.
‘फॉर्म 12D’ ठरणार महत्त्वाचा
निवडणूक आयोगाच्या नियमानुसार, 85 वर्षांहून अधिक वय असलेले ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग व्यक्ती या सुविधेसाठी पात्र आहेत. या सुविधेचा लाभ घेण्यासाठी पात्र मतदारांनी निवडणूक अधिसूचनेच्या तारखेपासून 5 दिवसांच्या आत ‘फॉर्म 12D’ (Form 12D) भरून आपल्या ‘बूथ लेव्हल ऑफिसर’ (BLO) मार्फत ‘निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्यांकडे’ (RO) सादर करणे आवश्यक आहे. अर्ज मंजूर झाल्यानंतर, एक विशेष मतदान पथक मतदाराच्या घरी जाऊन पूर्ण गोपनीयतेने मतदान प्रक्रिया पार पाडेल. ही संपूर्ण प्रक्रिया पारदर्शक राहावी यासाठी उमेदवारांच्या प्रतिनिधींनाही याची पूर्वकल्पना दिली जाईल.
अत्यावश्यक सेवांमधील कर्मचाऱ्यांसाठी विशेष तरतूद
निवडणुकीच्या दिवशी कर्तव्यावर तैनात असलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठीही टपाल मतपत्रिकेची सोय उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. यामध्ये अग्निशमन दल, आरोग्य सेवा, वीज विभाग, वाहतूक पोलीस, रुग्णवाहिका, विमानन सेवा आणि राज्य परिवहन महामंडळाच्या (ST) लांब पल्ल्याच्या कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. हे मतदार आपल्या विभागाच्या ‘नोडल अधिकाऱ्यां’मार्फत अर्ज करू शकतात. तसेच, निवडणूक कर्तव्यावर असलेल्या कर्मचाऱ्यांसाठी नियुक्त ‘सुविधा केंद्रांवर’ (Facilitation Centers) मतदान करण्याची सोय असेल.
Election Commission of India to facilitate Elderly, PwD and Service Voters and voters on election duty to vote using postal ballot in the upcoming Assembly Elections. The Commission, as per Section 60(c) of the Representation of the People Act, 1951, has notified that electors… pic.twitter.com/2zKfJ0rYXP — ANI (@ANI) March 19, 2026
हेही वाचा – LPG ATM : आता गॅस सिलिंडर मिळणार ‘एटीएम’ मधून! देशात कुठे सुरू झालीय ही सुविधा?
सेवा मतदारांसाठी ETPBS प्रणाली आणि महत्त्वाची कालमर्यादा
‘सेवा मतदारांसाठी’ (Service Voters) निवडणूक आयोगाने ‘इलेक्ट्रॉनिकली ट्रान्समिटेड पोस्टल बॅलट सिस्टम’ (ETPBS) विकसित केली आहे. याद्वारे टपाल मतपत्रिका इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने पाठवल्या जातील, ज्यासाठी कोणतेही शुल्क आकारले जाणार नाही. सर्वांत महत्त्वाची बाब म्हणजे, टपालाद्वारे पाठवलेली सर्व मते 4 मे 2026 रोजी म्हणजेच मतमोजणीच्या दिवशी सकाळी 8:00 वाजेपर्यंत निवडणूक निर्णय अधिकाऱ्याकडे पोहोचणे अनिवार्य आहे. ‘कोणताही मतदार मागे राहू नये’ या ब्रीदवाक्यानुसार आयोगाने ही पावले उचलली असून, यामुळे मतदानाचा टक्का वाढण्यास मदत होणार आहे.
