Asha Bhosle Jeevan Gaurav Puraskar : महाराष्ट्र शासनाने संगीत क्षेत्रातील ज्येष्ठ कलाकारांच्या अतुलनीय योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण आणि ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. प्रसिद्ध पार्श्वगायिका लता मंगेशकर जीवन गौरव पुरस्काराच्या धर्तीवर आता त्यांची लहान बहीण आणि दिग्गज गायिका आशा भोसले यांच्या नावाने नवीन 'जीवन गौरव पुरस्कार' सुरू करण्याची घोषणा राज्य सरकारने केली आहे. यामुळे अनेक दशकांपासून संगीताच्या दुनियेत स्वतःची अमिट छाप सोडणाऱ्या कलाकारांना एक मानाचे व्यासपीठ मिळणार आहे.
सांस्कृतिक कार्य मंत्री आशिष शेलार यांनी गुरुवार, 2 जुलै 2026 रोजी विधानसभेत या नव्या पुरस्काराची अधिकृत घोषणा केली. भारतीय संगीतसृष्टीला जागतिक स्तरावर एक नवी ओळख मिळवून देणाऱ्या आशा भोसले यांच्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून दरवर्षी 8 सप्टेंबर रोजी हा पुरस्कार प्रदान केला जाईल. संगीत क्षेत्रात आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित करणाऱ्या आणि उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या कलाकारांना या पुरस्काराने गौरविण्यात येणार असून, हा सन्मान नवीन पिढीतील उदयोन्मुख कलाकारांनाही संगीताची साधना करण्यासाठी प्रेरित करेल, असा विश्वास सरकारने व्यक्त केला आहे.
पुरस्काराचे स्वरूप आणि मानधन
या नवीन पुरस्कारासाठी निवडल्या जाणाऱ्या भाग्यवान कलाकाराला शासनाकडून मोठा आर्थिक आणि सांस्कृतिक सन्मान दिला जाणार आहे. या पुरस्काराचे स्वरूप खालीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आले आहे:
– सन्मानित कलाकाराला रोख 10 लाख रुपयांची भरीव रक्कम दिली जाईल.
– त्यासोबतच सन्मानचिन्ह म्हणून शाल आणि नारळ देऊन त्यांचा गौरव केला जाईल.
हा पुरस्कार केवळ आर्थिक मदतीपुरता मर्यादित नसून संगीत क्षेत्रातील आजीवन समर्पण आणि तपश्चर्येचे एक सर्वोच्च प्रतीक मानले जाईल.
पारदर्शक निवड प्रक्रियेसाठी तज्ज्ञांची समिती
पुरस्काराची प्रतिष्ठा आणि दर्जा सर्वोच्च राखण्यासाठी राज्य सरकार विशेष काळजी घेत आहे. या पुरस्कारासाठी पात्र ठरणाऱ्या कलाकारांच्या निवडीत पूर्णपणे पारदर्शकता असावी, यासाठी संगीत आणि गायन क्षेत्रातील दिग्गज तज्ज्ञांची एक विशेष समिती स्थापन करण्यात येणार आहे. ही समिती विविध कलाकारांच्या सांगीतिक प्रवासाचा आणि गुणवत्तेचा सखोल अभ्यास करून अंतिम नाव निश्चित करेल. संपूर्णपणे गुणवत्तेच्या आधारावरच या पुरस्काराचे वितरण केले जाईल, यावर शासनाचा मुख्य भर आहे.
राज्य सरकार कला, संस्कृती आणि सांगीतिक वारशाचे जतन व संवर्धन करण्यासाठी सातत्याने नवनवीन उपक्रम राबवत असते. गानकोकिळा लता मंगेशकर यांच्या नावावरील पुरस्कारानंतर आता आशा भोसले यांच्या नावाने हा पुरस्कार सुरू करणे, हे महाराष्ट्राच्या समृद्ध सांस्कृतिक अस्मितेप्रती असलेल्या राज्य सरकारच्या कटिबद्धतेचे उत्तम उदाहरण आहे, अशा भावना मंत्री आशिष शेलार यांनी या वेळी व्यक्त केल्या.
