Starlink Direct to Cell Service : एलोन मस्क यांची अंतराळ संशोधन संस्था 'स्पेसएक्स' (SpaceX) दूरसंचार क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणण्यासाठी सज्ज झाली आहे. मस्क यांची 'स्टारलिंक' (Starlink) कंपनी भारतात आपली महत्त्वाकांक्षी 'डायरेक्ट-टू-सेल' (Direct-to-Cell) उपग्रह सेवा सुरू करणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यात मोबाईल नेटवर्कसाठी जमिनीवरील टॉवर्सची गरज उरणार नाही. कंपनी जून 2027 पर्यंत हे खास तंत्रज्ञान जागतिक स्तरावर आणि भारतात कार्यान्वित करण्याची तयारी करत आहे. यामुळे दुर्गम भागातील कनेक्टिव्हिटीची समस्या कायमची संपुष्टात येणार आहे.
काय आहे 'डायरेक्ट-टू-सेल' तंत्रज्ञान?
हे तंत्रज्ञान मोबाईल फोनला थेट अंतराळातील उपग्रहांशी जोडते. सध्या मोबाईलला रेंज मिळण्यासाठी जवळच्या टॉवरवर अवलंबून राहावे लागते, मात्र स्टारलिंकच्या या सेवेमुळे युजर्स थेट उपग्रहाच्या मदतीने खालील सुविधांचा लाभ घेऊ शकतील –
– व्हॉईस कॉलिंग: नेटवर्क नसतानाही थेट उपग्रहाद्वारे फोनवर बोलणे शक्य होईल.
– मेसेजिंग: दुर्गम भागातही मेसेज पाठवणे आणि प्राप्त करणे सोपे होईल.
– हाय-स्पीड इंटरनेट: उपग्रहाद्वारे थेट हाय-स्पीड डेटाचा वापर करता येईल.
– नो-टॉवर झोन: जिथे टॉवर उभारणे अशक्य आहे, अशा घनदाट जंगलात किंवा डोंगराळ भागातही पूर्ण रेंज मिळेल.
1,200 नवीन उपग्रहांचे प्रक्षेपण
स्पेसएक्सचे उपाध्यक्ष मायकेल निकोल्स यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कंपनी जून 2027 पासून नवीन उपग्रह अवकाशात सोडण्यास सुरुवात करेल. सुरुवातीच्या टप्प्यात साधारण 1,200 लहान उपग्रह एकामागून एक पाठवले जातील. सध्या स्टारलिंकचे 600 उपग्रह या सेवेसाठी सज्ज असून, भविष्यात ही संख्या 9,000 च्या वर नेण्याचे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे. हे उपग्रह जमिनीवरील मोबाईल नेटवर्कसारखीच अखंडित आणि वेगवान कनेक्टिव्हिटी प्रदान करतील, ज्यामुळे ग्राहकांना टॉवरच्या मर्यादेतून स्वातंत्र्य मिळेल.
भारतासाठी या सेवेचे महत्त्व
भारतासारख्या विशाल देशात अनेक ग्रामीण आणि डोंगराळ भाग अद्यापही मोबाईल नेटवर्कपासून वंचित आहेत. स्टारलिंकच्या उपग्रह सेवेमुळे या भागातील डिजिटल दरी कमी होण्यास मदत होईल. विशेषतः आपत्ती व्यवस्थापनाच्या वेळी जेव्हा जमिनीवरील टॉवर्स कोलमडतात, तेव्हा ही उपग्रह सेवा जीवनदायी ठरू शकते. जून 2027 मध्ये ही सेवा सुरू झाल्यानंतर भारतातील दूरसंचार क्षेत्राचे स्वरूप पूर्णपणे बदलणार असून, रिलायन्स जिओ आणि एअरटेल सारख्या दिग्गज कंपन्यांसमोर स्टारलिंकचे मोठे आव्हान उभे ठाकणार आहे.
