Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana : नोव्हेंबर (November) महिना शेतकऱ्यांसाठी मोठ्या आनंदाचा ठरत आहे. नुकतीच पंतप्रधान किसान सन्मान निधी योजनेचा 21 वा हप्ता (21st Installment) जारी झाला आणि आता सरकारने आणखी एक मोठा निर्णय घेत ‘पंतप्रधान पीकविमा योजनेच्या’ (PM Fasal Bima Yojana – PMFBY) नियमांमध्ये मोठे बदल केले आहेत. या योजनेचा (Scheme) विस्तार करण्यात आला असून, यामुळे देशातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांना थेट लाभ (Direct Benefit) मिळणार आहे.
पहिल्यांदाच 2 मोठ्या नुकसानींचा समावेश
शेतकऱ्यांची अनेक दिवसांपासूनची मागणी पूर्ण करत सरकारने या योजनेत दोन मोठ्या नुकसानींचा योजनेत समावेश केला आहे, ज्यामुळे आता शेतकऱ्यांना दिलासा मिळणार आहे. केंद्रीय कृषी मंत्री (Union Agriculture Minister) शिवराज सिंह चौहान यांच्या म्हणण्यानुसार, शेतकऱ्यांच्या मागण्यांवर दीर्घकाळ विचार सुरू होता. नैसर्गिक आणि मौसमी नुकसानींपासून दिलासा देण्यासाठी ही योजना तयार करण्यात आली होती, पण काही महत्त्वाचे घटक त्यात समाविष्ट नव्हते. आता सरकारने त्या दोन प्रमुख नुकसानांना स्वीकारून योजनेत मोठे सुधारणा केल्या आहेत.
– जंगली जनावरांकडून पिकाचे नुकसान (Crop Damage by Wild Animals): हत्ती किंवा इतर कोणत्याही जंगली जनावरामुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास, त्याची भरपाई आता पीक विमा (Crop Insurance) योजनेत मिळणार आहे.
– अतिवृष्टी आणि जलमयता (Heavy Rain and Waterlogging): अतिवृष्टी (Excessive Rain), पूर (Flood) किंवा अत्यधिक जलमयतेमुळे जर पीक खराब झाले, तर शेतकरी आता यासाठीही ‘क्लेम’ करू शकतात.
या दोन नवीन बाबींचा समावेश पहिल्यांदाच करण्यात आला आहे, ज्यामुळे विशेषतः ज्या भागांमध्ये जंगली जनावरांचा धोका किंवा जलमयतेची समस्या अधिक आहे, तेथील शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळेल.
योजनेत आतापर्यंत काय होते समाविष्ट?
यापूर्वीही पंतप्रधान फसल विमा योजनेत अनेक प्रकारच्या नुकसानींचा समावेश होता:
– नैसर्गिक आपत्ती (Natural Calamity): बेमौसम पाऊस (Unseasonal Rain), गारपीट (Hailstorm), वादळ (Storm), पूर, कीटक हल्ला (Pest Attack), पिकांचे रोग (Crop Diseases) आणि नैसर्गिक आपत्ती यांसारख्या स्थितीत उभ्या पिकाला (Standing Crop) विमा लाभ मिळतो.
– अन्य बाबी: हवामानामुळे पेरणी (Sowing) न झाल्यासही लाभ मिळतो.
– कापणीनंतरचे नुकसान (Post-Harvest Loss): कापणीनंतर 14 दिवसांपर्यंत पीक जर गारपीट, चक्रीवादळ (Cyclone), ढगफुटी (Cloud Burst), आग किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तीमुळे खराब झाले, तर भरपाई दिली जाते.
– इतर: भूस्खलन (Landslide) आणि जलमयता (Waterlogging) यांसारख्या विविध आपत्तींचा समावेश योजनेत आधीपासूनच होता.
प्रिय किसान बहनों एवं भाइयों,
कृषि एवं किसान कल्याण मंत्रालय आपकी सेवा में एक महत्वपूर्ण सूचना साझा कर रहा है। प्राकृतिक आपदाओं से फसलों को होने वाले नुकसान की भरपाई सुनिश्चित करने हेतु माननीय प्रधानमंत्री श्री @narendramodi द्वारा शुरू की गई प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना को अब और… pic.twitter.com/PBRthTahf1 — Agriculture INDIA (@AgriGoI) November 20, 2025
शेतकऱ्यांसाठी प्रीमियम (Premium) किती?
शेतकऱ्यांवरील आर्थिक भार कमी ठेवण्यासाठी सरकार (Government) बहुतांश प्रीमियमचा (Premium) खर्च स्वतः उचलते. शेतकऱ्यांना केवळ नाममात्र प्रीमियम भरावा लागतो:
खरीप पिकांसाठी (Kharif Crop): 2 टक्के प्रीमियम
रबी पिकांसाठी (Rabi Crop): 1.5 टक्के प्रीमियम
वाणिज्यिक आणि फळबागांसाठी (Commercial and Horticulture): 5 टक्के प्रीमियम
शेतकऱ्याने जर ‘किसान क्रेडिट कार्ड’ (KCC) अंतर्गत कर्ज (Loan) घेतले असेल, तर त्याला प्रीमियम भरण्याचीही आवश्यकता नसते.
या राज्यांमध्ये शेतकऱ्यांना प्रीमियम भरावा लागत नाही
हिमाचल प्रदेश (Himachal Pradesh), जम्मू-काश्मीर (Jammu and Kashmir) आणि ईशान्येकडील (North-East) सर्व राज्यांतील शेतकऱ्यांना योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कोणताही प्रीमियम जमा करावा लागत नाही. याचा संपूर्ण खर्च केंद्र सरकार उचलते.
हेही वाचा – PM Matru Vandana Yojana: आता गर्भवती महिलांना मिळणार 11,000 रुपये; PMMVY योजनेसाठी कसा करायचा अर्ज?
