Fastest Train in India : या ट्रेनमध्ये बसल्यावर प्रवाशांना मिळतो विमानात बसल्यासारखा अनुभव, वेग इतका की…; ही गाडी कोणती माहीत आहे का?

Fastest Train in India : भारतात सध्या प्रवासासाठी अनेक वेगवान गाड्या उपलब्ध आहेत, ज्यामध्ये वंदे भारत, राजधानी आणि शताब्दी यांचा समावेश होतो. मात्र, ऑपरेशनल स्पीडच्या (प्रत्यक्ष धावण्याचा वेग) दृष्टीने 'तेजस एक्सप्रेस' ही देशातील सर्वात वेगवान ट्रेन मानली जाते. मुंबई ते अहमदाबाद दरम्यान प्रस्तावित असलेल्या बुलेट ट्रेनचा डिझाईन वेग ताशी 350 किमी असला, तरी तिचे बांधकाम अद्याप सुरू आहे. त्यामुळे, सध्याच्या घडीला पारंपारिक श्रेणीत तेजस एक्सप्रेस आघाडीवर आहे. 

तेजस एक्सप्रेसचा तांत्रिक वेग आणि क्षमता
तेजस एक्सप्रेस ही भारताची पहिली 'कॉर्पोरेट' शैलीतील ट्रेन असून तिचे संचलन आयआरसीटीसी (IRCTC) मार्फत केले जाते. या ट्रेनची सुरुवात 2019 मध्ये दिल्ली-लखनऊ मार्गावर झाली, तर 2020 मध्ये दुसरी सेवा मुंबई-अहमदाबाद मार्गावर सुरू करण्यात आली. तांत्रिकदृष्ट्या ही ट्रेन ताशी 200 किमी वेगाने धावण्यास सक्षम आहे. मात्र, सध्याच्या ट्रॅकच्या क्षमतेमुळे ती प्रत्यक्ष रूपात ताशी 160 किमी वेगाने चालवली जाते, जो वेग वंदे भारत एक्सप्रेसच्या बरोबरीचा आहे.

हायस्पीड ट्रेनची तुलना
भारतात अनेक गाड्या हायस्पीडसाठी डिझाईन केल्या आहेत, परंतु ट्रॅकच्या मर्यादेमुळे त्या पूर्ण वेगाने धावू शकत नाहीत:
– वंदे भारत एक्सप्रेस: डिझाईन वेग ताशी 180 किमी, तर प्रत्यक्ष परिचालन वेग ताशी 160 किमी आहे.
– गतिमान एक्सप्रेस: दिल्ली ते आग्रा दरम्यान ताशी 160 किमी डिझाईन आणि परिचालन वेगाने धावते.
– शताब्दी एक्सप्रेस: डिझाईन वेग ताशी 150 किमी असून प्रत्यक्ष वेग ताशी 130 ते 150 किमी दरम्यान असतो.
– राजधानी एक्सप्रेस: डिझाईन वेग ताशी 130 ते 140 किमी असून परिचालन वेग ताशी 130 किमी आहे.

हेही वाचा – Unique Railway Station : ना एन्ट्री गेट, ना तिकीट खिडकी, ना बाहेर जाण्याचा रस्ता! इथं जाण्या-येण्यासाठी वाहनही रेल्वेच! पण माणसं नेमकी जातात तरी कुठं?

हवाई प्रवासासारख्या सुविधा आणि लोकप्रियता
तेजस एक्सप्रेस प्रवाशांना हवाई प्रवासाचा आनंद देते. यात वेलकम ड्रिंक, ऑनलाईन भोजन निवड, वर्तमानपत्रे, प्रत्येक सीटवर एलईडी स्क्रीन, वाय-फाय आणि चार्जिंग पॉईंट्स अशा प्रीमियम सुविधा आहेत. तसेच, स्वयंचलित दरवाजे, बायो-व्हॅक्युम टॉयलेट्स आणि नियमित सीसीटीव्ही पाळत या ट्रेनला आधुनिक बनवतात. गाडी उशिरा पोहोचल्यास प्रवाशांना रिफंड देण्याची प्रथा भारतीय रेल्वेमध्ये केवळ याच ट्रेनमध्ये आहे.

आर्थिक यश आणि भारमान
तेजस एक्सप्रेस हे खाजगी भागीदारीचे एक यशस्वी मॉडेल ठरले आहे. आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या तिसऱ्या तिमाहीत या ट्रेनने 50 कोटींचा महसूल जमा केला आहे. दिल्ली-लखनऊ मार्गावर या ट्रेनचे प्रवासी भारमान (Occupancy) 69 टक्के, तर अहमदाबाद-मुंबई सेंट्रल मार्गावर ते 100 टक्क्यांपेक्षा जास्त नोंदवले गेले आहे. या प्रचंड लोकप्रियतेमुळे रेल्वे प्रशासन इतर मार्गांवरही तेजसची सेवा वाढवण्याचा विचार करत आहे.

हेही वाचा – भारतातील असे एकमेव राज्य जिथे जात नाही रेल्वे; निसर्गाचं नंदनवन असलेलं हे कोणतं राज्य आहे, ठाऊक आहे का?