Railway Penalty Hike for Without Ticket Travelling : भारतीय रेल्वेने गाड्यांमधील वाढती गर्दी आणि विनातिकीट प्रवाशांमुळे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी एक अत्यंत कठोर पाऊल उचलले आहे. रेल्वे मंत्रालयाने 19 जून रोजी एक अधिकृत अधिसूचना जारी केली असून, आज म्हणजेच 20 जून 2026 पासून या नवीन नियमांची देशभरात अंमलबजावणी सुरू झाली आहे. नव्या 'जन विश्वास कायदा 2026' अंतर्गत रेल्वे कायदा 1989 च्या कलम 137 आणि 138 मध्ये महत्त्वपूर्ण सुधारणा करण्यात आल्या आहेत. या अंतर्गत आता विनातिकीट प्रवास करणाऱ्या पकडल्या गेलेल्या प्रवाशांवरील किमान दंडाची रक्कम थेट दुप्पट करण्यात आली आहे. रेल्वेचे कामकाज सुरळीत चालवण्यासाठी आणि प्रामाणिक प्रवाशांना त्रास होऊ नये म्हणून प्रशासनाने हा निर्णय घेतला आहे.
दंडाची नवी रक्कम आणि कठोर शिक्षेची तरतूद
जर तुम्ही वैध तिकिटाशिवाय रेल्वेने प्रवास करताना आढळलात, तर आता तुम्हाला मोठा आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागणार आहे. नवीन नियमांनुसार रेल्वेने प्रवाशांवर खालीलप्रमाणे कारवाई करण्याचे निश्चित केले आहे:
– किमान दंडात दुप्पट वाढ: विनातिकीट प्रवासासाठी लागणारा किमान दंड आता 250 रुपयांवरून थेट 500 रुपये करण्यात आला आहे.
– भाडे अधिक जास्तीचा दंड: पकडल्या गेलेल्या प्रवाशाकडून त्याच्या मूळ प्रवासाचे भाडे आणि तितकीच जास्तीची रक्कम दंड म्हणून वसूल केली जाईल.
– प्रारंभिक स्टेशनपासूनची वसुली: प्रवाशाने नेमका कुठून प्रवास सुरू केला हे स्पष्ट नसेल, तर संबंधित ट्रेन ज्या स्टेशनवरून सुटली आहे, तिथूनचे पूर्ण भाडे आकारले जाईल.
– तुरुंगवासाची शिक्षा: प्रवाशाने रेल्वे अधिकाऱ्यांनी मागितलेला दंड आणि भाडे भरण्यास नकार दिला, तर रेल्वे न्यायालयीन कारवाई करेल. न्यायालयाने आदेश देऊनही रक्कम न भरल्यास प्रवाशाला 6 महिन्यांपर्यंतचा तुरुंगवास, 500 रुपयांपर्यंतचा अतिरिक्त दंड किंवा या दोन्ही शिक्षा एकत्र होऊ शकतात.
या कृतींना मानले जाणार रेल्वेची फसवणूक
नवीन कायद्यानुसार, रेल्वे प्रशासनाची फसवणूक करणाऱ्या प्रवाशांवर कडक लक्ष ठेवले जाणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने खालील बाबींचा समावेश करण्यात आला आहे:
– वैध तिकीट किंवा पास नसतानाही ट्रेनमध्ये अथवा रेल्वे डब्यात जाणीवपूर्वक प्रवास करणे.
– आधीच वापरलेले जुने तिकीट, कालबाह्य झालेला पास किंवा रिटर्न तिकीट पुन्हा वापरून रेल्वेचा प्रवास करण्याचा प्रयत्न करणे.
मध्य रेल्वेची आकडेवारी आणि रेल्वे प्रशासनाचे आवाहन
विनातिकीट प्रवाशांची वाढती संख्या किती गंभीर आहे, हे मध्य रेल्वेने जारी केलेल्या ताज्या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते. एकट्या मे महिन्यात तब्बल 4.96 लाख विनातिकीट प्रवाशांवर कारवाई करून त्यांच्याकडून 40.85 कोटी रुपयांचा प्रचंड दंड वसूल करण्यात आला होता. ही आकडेवारी लक्षात घेऊनच सरकारने कायद्यात बदल केला आहे. त्यामुळे कोणत्याही प्रकारची कायदेशीर कारवाई, कोर्टाची पायरी किंवा मोठा दंड टाळायचा असेल, तर नेहमी अधिकृत आणि वैध तिकीट घेऊनच प्रवास करा, असे जाहीर आवाहन रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांना केले आहे.
हेही वाचा – Indian Railway : रेल्वे प्रवाशांना मोठा दिलासा; IRCTC ची नवी अत्याधुनिक वेबसाईट 15 जुलैपासून होणार सुरू
