Indian Railways : भारतीय रेल्वेने आपल्या कर्मचारी कुटुंबांच्या हितासाठी एक अत्यंत संवेदनशील आणि क्रांतिकारी पाऊल उचलले आहे. रेल्वे बोर्डाने जारी केलेल्या नवीन नियमांनुसार, आता रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या अविवाहित, विधवा किंवा घटस्फोटित मुलींना त्यांच्या पालकांच्या निधनानंतरही वैद्यकीय सुविधा आणि प्रवास पासचा लाभ घेता येणार आहे. या निर्णयामुळे अशा हजारो महिलांना मोठा आधार मिळाला आहे, ज्या आर्थिकदृष्ट्या पेन्शन किंवा सरकारी सवलतींवर अवलंबून आहेत.
वैद्यकीय सुविधा आणि 'उम्मीद' कार्ड
पूर्वीच्या नियमानुसार, रेल्वे कर्मचाऱ्याच्या निधनानंतर त्यांच्या पत्नीला 'विधवा पास' आणि आरोग्य सुविधा (RELHS) मिळत असत, मात्र पत्नीच्या निधनानंतर आश्रित मुलींना या सुविधा मिळण्यात अडचणी येत होत्या. आता रेल्वे बोर्डाने हे स्पष्ट केले आहे की:
– ज्या मुलींना 'सेकंडरी फॅमिली पेन्शन' मिळते, त्या रेल्वे कुटुंबाचा अविभाज्य भाग मानल्या जातील.
– त्यांना रेल्वे रुग्णालयांमध्ये मोफत उपचार, औषधे आणि सर्व वैद्यकीय सेवा पुरवल्या जातील.
– यासाठी 'यूनिव्हर्सल मेडिकल आयडेंटिटी कार्ड' म्हणजेच UMID प्राधान्याने जारी करण्यात येईल.
प्रवास पासमध्ये झाले मोठे बदल
प्रवासाच्या सुविधेबाबतही रेल्वेने उदार धोरण स्वीकारले आहे. आतापर्यंत पत्नीच्या मृत्यूनंतर 'विधवा पास' सुविधा संपुष्टात येत असे. मात्र, नवीन नियमांनुसार हा पास आता कुटुंबातील सर्वात मोठ्या पात्र असलेल्या मुलीच्या नावावर हस्तांतरित केला जाईल. या एका पासवर कुटुंबातील इतर आश्रित सदस्यही नियमानुसार प्रवास करू शकतील. यामुळे रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या मुलींना आता भारतभर विनाखर्च प्रवास करण्याची संधी उपलब्ध होणार आहे.
उत्तर मध्य रेल्वेमध्ये अंमलबजावणी सुरू
नॉर्थ सेंट्रल रेल्वेचे (NCR) जनसंपर्क अधिकारी शशिकांत त्रिपाठी यांनी माहिती दिली की, त्यांच्या झोनमध्ये या सुविधेची अंमलबजावणी तातडीने सुरू करण्यात आली आहे. रेल्वे युनियन्सकडून गेल्या अनेक दिवसांपासून ही मागणी लावून धरली जात होती. या निर्णयामुळे केवळ महिलांचे सक्षमीकरण होणार नाही, तर रेल्वेची सामाजिक प्रतिमा अधिक उंचावण्यास मदत होईल, असे मत युनियनच्या नेत्यांनी व्यक्त केले आहे.
नव्या नियमांचा फायदा कोणाला?
रेल्वे बोर्डाच्या अलीकडील परिपत्रकामुळे RELHS-97 आणि पास नियमांमध्ये मोठी सवलत देण्यात आली आहे. या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी संबंधित मुलगी अविवाहित, विधवा किंवा घटस्फोटित असणे आवश्यक असून तिने 'आश्रित' असण्याच्या अटी पूर्ण करणे गरजेचे आहे. हा बदल रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्या मुलींसाठी सुरक्षा आणि आत्मनिर्भरतेचे एक मोठे प्रतीक ठरणार आहे.
