Artemis-II Moon Mission: अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासात आजचा दिवस सुवर्णअक्षरांनी लिहिला जाणार आहे. अमेरिकेची अंतराळ संस्था ‘नासा’ (NASA) आज आपली अत्यंत महत्त्वाकांक्षी ‘आर्टेमिस II’ (Artemis II) चांद्रयान मोहीम प्रक्षेपित करत आहे. 1972 मधील ‘अपोलो 17’ मोहिमेनंतर, तब्बल 53 वर्षांनी मानव पुन्हा एकदा चंद्राच्या कक्षेमध्ये प्रवेश करणार आहे. हे ऐतिहासिक प्रक्षेपण आज, बुधवारी फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमधून भारतीय वेळेनुसार 2 एप्रिल रोजी पहाटे 3:54 वाजता होणे अपेक्षित आहे.
10 दिवसांची ‘चांद्र-परिक्रमा’: चंद्राला घालणार विळखा
‘आर्टेमिस II’ ही 10 दिवसांची एक ‘फ्लायबाय’ (Flyby) मोहीम आहे. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे अंतराळयान चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरणार नाही, तर चंद्राभोवती ‘आकृती-8’ च्या आकारात प्रदक्षिणा घालून पुन्हा पृथ्वीवर परतणार आहे. जगातील सर्वात शक्तिशाली रॉकेट ‘स्पेस लाँच सिस्टम’ (SLS) द्वारे ‘ओरायन’ अंतराळयानाला अवकाशात झेप दिली जाईल. या मोहिमेद्वारे 2027 मधील ‘आर्टेमिस III’ या प्रत्यक्ष चंद्र-अवतरण मोहिमेची आणि भविष्यातील मंगळ मोहिमेची तांत्रिक सज्जता तपासली जाणार आहे.
महिला आणि आफ्रिकन-अमेरिकन अंतराळवीराचा प्रथमच समावेश
या मोहिमेचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे अंतराळवीरांचा चमू. या 4 सदस्यांच्या टीममध्ये पहिल्यांदाच एका महिलेचा आणि एका आफ्रिकन-अमेरिकन अंतराळवीराचा समावेश करण्यात आला आहे. मोहिमेचे नेतृत्व अनुभवी अंतराळवीर रीड वाईजमन करत असून, व्हिक्टर ग्लोव्हर हे या मोहिमेचे पायलट आहेत. ख्रिस्टिना कोच या चंद्राच्या सानिध्यात प्रवास करणाऱ्या पहिल्या महिला ठरणार आहेत, तर कॅनडाचे जेरेमी हॅन्सेन हे मिशन स्पेशालिस्ट म्हणून या ऐतिहासिक प्रवासाचा भाग असतील.
23 लाख किलोमीटरचा चित्तथरारक प्रवास
या 10 दिवसांच्या प्रवासात अंतराळवीर पृथ्वीपासून सुमारे 2,30,000 मैलांचे विक्रमी अंतर कापतील. मोहिमेच्या सुरुवातीच्या काळात ‘ओरायन’मधील जीवन-आधारक प्रणालींची (Life Support Systems) कसून चाचणी केली जाईल. चंद्राच्या ‘दूरच्या बाजूला’ (Far Side) प्रवास करताना हे यान पृष्ठभागापासून 10,300 किलोमीटर अंतरापर्यंत पोहोचेल. चंद्राच्या गुरुत्वाकर्षणाचा वापर करून हे यान नैसर्गिकरित्या पुन्हा पृथ्वीच्या दिशेने वळवले जाईल, ज्याला ‘फ्री-रिटर्न ट्रॅजेक्टरी’ असे म्हटले जाते.
Action. Wonder. Adventure. Artemis II has got it all. Don't miss the moment. Our crewed Moon mission will launch as early as April 1. Learn how to watch: https://t.co/fAg0bGAqEc pic.twitter.com/2uhg8EhwTv — NASA (@NASA) March 30, 2026
परतीचा प्रवास: 40,233 किमी प्रतितास वेगाचे आव्हान
मोहिमेचे शेवटचे दोन दिवस सर्वाधिक आव्हानात्मक असणार आहेत. 9 व्या आणि 10 व्या दिवशी ‘ओरायन’ अंतराळयान 40,233 किलोमीटर प्रति तास या प्रचंड वेगाने पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करेल. वातावरणातील घर्षणामुळे निर्माण होणाऱ्या तीव्र तापमानाचा सामना करत हे यान पॅसिफिक महासागरात सुरक्षितपणे उतरवले जाईल. अमेरिकेने यापूर्वी पाठवलेल्या सहा यशस्वी चांद्र मोहिमांच्या वारशात आता ‘आर्टेमिस II’ च्या रूपाने एक नवीन आधुनिक अध्याय जोडला जात आहे.
