Landslide Update: केरळमधील वायनाड जिल्ह्यात मुसळधार पावसामुळे डोंगराचा भाग कोसळल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या नैसर्गिक आपत्तीत 2 जणांना आपला जीव गमवावा लागला असून, मातीच्या ढिगाऱ्याखाली इतरही काही नागरिक गाडले गेल्याची भीती वर्तवली जात आहे. दुर्घटनेची माहिती मिळताच तात्काळ बचावकार्य हाती घेण्यात आले असून, आतापर्यंत 6 जणांना ढिगाऱ्याखालून सुखरूप बाहेर काढण्यात आपत्ती व्यवस्थापन पथकाला यश आले आहे.
बोगद्याच्या बांधकामाच्या ठिकाणी ढिगारा कोसळला
ही भीषण घटना वायनाडमधील मेप्पाडी परिसरात घडली. कल्लाडी भागातील मीनाक्षी पूल आणि वायनाड बोगदा बांधकाम प्रकल्पाच्या परिसरात सकाळी 10 च्या सुमारास ही दुर्घटना घडली. बोगद्याच्या कामासाठी करण्यात आलेल्या उत्खननामुळे या ठिकाणी मातीचा मोठा साठा निर्माण झाला होता. सतत सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे हा साचलेला ढिगारा आणि लगतच्या डोंगराचा मोठा कडा अचानक कोसळला. हा राडारोडा थेट रस्त्यावर आणि जवळून वाहणाऱ्या नदीपात्रात जाऊन पडला.
मजूर आणि बसेसना बसला फटका; मोठी जीवितहानी टळली
दुर्घटना घडली त्या ठिकाणी परराज्यातून आलेल्या स्थलांतरित मजुरांसाठी तात्पुरती राहण्याची व्यवस्था (कॅम्प) करण्यात आली होती. तसेच स्थानिक कामगारांना घेऊन आलेल्या २ बसेसही तिथे उभ्या होत्या. डोंगरावरून आलेला मलबा थेट या बसेस आणि मजुरांच्या कॅम्पवर कोसळला. मात्र, ही घटना सकाळी 10 च्या सुमारास घडल्याने आणि धोका लक्षात आल्याने बहुतांश लोकांनी वेळीच सुरक्षित स्थळी धाव घेतली, ज्यामुळे मोठी जीवितहानी टळल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे.
दरड कोसळण्याची कारणे आणि प्रकार
डोंगराच्या उतारावरील खडक, माती, दगड किंवा गाळ वेगाने खाली घसरण्याच्या प्रक्रियेला दरड कोसळणे (Landslide) म्हटले जाते. अतिवृष्टी, भूकंप, ज्वालामुखी किंवा नद्यांमुळे होणारी जमिनीची धूप यांसारख्या नैसर्गिक कारणांमुळे अशा दुर्घटना घडतात. याशिवाय जंगलतोड, खाणकाम, डोंगरावरील रस्त्यांचे किंवा धरणांचे बांधकाम आणि अनिबंध नागरीकरण यांसारखा मानवी हस्तक्षेपही याला कारणीभूत ठरतो. भूगर्भीय रचनेनुसार याचे खडक पडणे, सरकणे आणि प्रवाहासारखे वाहणे असे विविध प्रकार पडतात.
सुरक्षेचे उपाय आणि पूर्वसूचना यंत्रणा
डोंगराळ भागातील दरड कोसळण्याचा धोका टाळण्यासाठी उतारांवर मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण करणे हा सर्वात प्रभावी उपाय आहे. यासोबतच डोंगराच्या कडांना संरक्षक भिंती घालणे, पाण्याचा निचरा होण्यासाठी योग्य जलनिस्सारण व्यवस्था करणे आणि सुरक्षेसाठी लोखंडी जाळ्या बसवणे आवश्यक असते. 'जीएसआय' (GSI) या संस्थेद्वारे संवेदनशील क्षेत्रांचे रिस्क मॅपिंग करून आणि डोंगराळ भागातील बांधकामांवर कडक निर्बंध आणून संभाव्य धोके टाळता येऊ शकतात.
