FDA Fake Drug Bust: महाराष्ट्रात आयएएस तुकाराम मुंढे FDA चे आयुक्त झाल्यापासून राज्यभरात असुरक्षित अन्न आणि बनावट औषधांविरोधात जोरदार मोहीम सुरू झाली आहे. यापाठोपाठच कर्नाटक अन्न सुरक्षा आणि औषध प्रशासन विभागाने (FDA) देखील मोठी कारवाई केली आहे. बनावट औषध निर्मिती आणि पुरवठा करणाऱ्या एका मोठ्या रॅकेटचा पर्दाफाश करत धडक कारवाई केली आहे. 18 ऑगस्ट रोजी एफडीएच्या ड्रग्ज एन्फोर्समेंट विंगने बिदाडीतील कुरुबारकेरनाहल्ली येथील एका फार्महाऊसवर छापा टाकला. या कारवाईदरम्यान अधिकाऱ्यांनी बनावट औषधांसह पॅकेजिंग साहित्य आणि औषध भरण्याची अत्याधुनिक यंत्रसामग्री हस्तगत केली, ज्याची एकूण किंमत सुमारे 5.05 कोटी रुपये आहे. या कारवाईनंतर एफडीएने बनावट औषधांच्या विक्रीत सहभागी असलेल्या 16 मेडिकल स्टोअर्सचे परवाने रद्द केले आहेत, तर 8 फार्मसींचे परवाने निलंबित केले आहेत.
स्वस्त औषधांना महागड्या ब्रँडचे लेबल; फायझर कंपनीच्या नावाने फसवणूक
तपासात उघड झालेल्या माहितीनुसार, या बेकायदेशीर फार्महाऊसचा वापर औषधांचे री-पॅकेजिंग आणि री-लेबलिंग करण्यासाठी केला जात होता. इतर राज्यांतून अत्यंत कमी किमतीत खरेदी केलेल्या औषधांना नव्या कुप्यांमध्ये भरून त्यावर बहुराष्ट्रीय कंपन्यांच्या महागड्या व जीवनरक्षक औषधांचे शिक्के लावले जात होते. यामध्ये Pfizer या आंतरराष्ट्रीय कंपनीच्या उत्पादनांचे बनावट लेबल्स वापरले गेल्याचे स्पष्ट झाले असून, या लेबल्सवरील QR कोड आणि स्कॅनिंग कोड पूर्णपणे बनावट असल्याचे निष्पन्न झाले आहे.
जप्त करण्यात आलेला औषध साठा आणि एफडीएची कडक पावले
छापेमारीदरम्यान एफडीएने जप्त केलेल्या साहित्यामध्ये खालील महत्त्वाच्या औषधांचा समावेश आहे:
– इंजेक्शनच्या कुप्या: CEFIAVIGENT 2.5 चे 5,640 नमुने, HIZLAM ची 1,531 आणि Pfizer चे लेबल लावलेल्या EMBLAVEO औषधाच्या 264 कुप्या जप्त करण्यात आल्या.
– कालबाह्य औषधे व यंत्रसामग्री: कालबाह्य झालेल्या औषधांचे 30 बॉक्स, कफ सिरप/इंजेक्शन भरण्याचे मशीन आणि बनावट शिक्के ताब्यात घेण्यात आले आहेत.
– बॅच कोड ब्लॉक: एफडीएने संबंधित बनावट औषधांच्या बॅच क्रमांकांना आपल्या पोर्टलवर त्वरित ब्लॉक केले आहे, जेणेकरून बाजारात त्यांचे पुढील वितरण थांबवता येईल.
ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स कायद्यानुसार गुन्हे दाखल; एसआयटीद्वारे तपास
एफडीएने या प्रकरणात 'ड्रग्ज अँड कॉस्मेटिक्स ॲक्ट, 1940' च्या कलम 17B अंतर्गत औषधांना 'बनावट' घोषित करून कलम 27 अंतर्गत कठोर फौजदारी कारवाई सुरू केली आहे. जप्त केलेल्या सर्व औषधांचे नमुने रासायनिक विश्लेषण आणि प्रभावीतेच्या तपासणीसाठी सरकारी प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आले आहेत. याव्यतिरिक्त, नेलमंगळा येथील Pfizer C&F Depot चा परवाही निलंबित करण्यात आला आहे. संपूर्ण पुरवठा साखळीचा आणि या रॅकेटमधील अन्य आरोपींचा शोध घेण्यासाठी विशेष तपास पथकाची (SIT) स्थापना करण्यात आली आहे.
कर्नाटकच्या आरोग्यमंत्र्यांचा इशारा आणि नागरिकांना महत्त्वाचे आवाहन
या घटनेवर प्रतिक्रिया देताना कर्नाटकचे आरोग्यमंत्री यू. टी. खादर यांनी हे रॅकेट इतर अनेक राज्यांशी जोडलेले असल्याचे सांगत दोषींवर कडक कारवाई करण्याचे स्पष्ट केले आहे. सरकारी रुग्णालयांना पुरवण्यात आलेली औषधे पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचे सांगत त्यांनी नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले. एफडीएने नागरिकांना केवळ अधिकृत व परवानाधारक मेडिकल स्टोअर्समधूनच औषधे खरेदी करण्याचा आणि खरेदी करताना नेहमी वैध बिल मागण्याचा सल्ला दिला आहे.
औषधांच्या पॅकेजिंगबाबत नागरिकांनी घ्यावयाची खबरदारी
औषध खरेदी करताना जर त्याच्या पॅकेजिंगमध्ये काही संशयास्पद वाटले किंवा त्यावरील QR कोड स्कॅन होत नसेल, तर नागरिकांनी त्वरित स्थानिक औषध अंमलबजावणी अधिकाऱ्यांकडे तक्रार नोंदवावी, असे एफडीएने नमूद केले आहे. एसआयटीचा (SIT) अंतिम अहवाल आल्यानंतर या आंतरराज्यीय रॅकेटचे आणखी मोठे दुवे समोर येण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
