Nirjala Ekadashi 2026 : हिंदू पंचांगानुसार वर्षभरात येणाऱ्या सर्व 24 एकादशींमध्ये निज ज्येष्ठ महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशीला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. या तिथीला निर्जला एकादशी म्हणून ओळखले जाते आणि यंदा हे व्रत 25 जून 2026 रोजी पाळले जाणार आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार जे भाविक वर्षातील सर्व एकादशींचे उपवास करू शकत नाहीत, त्यांनी केवळ या एका एकादशीचे व्रत पूर्ण निष्ठेने केल्यास त्यांना संपूर्ण वर्षाचे पुण्य लाभते. या दिवशी अन्नाचा कणही न खाता आणि पाण्याचा एक थेंबही न घेता कडक उपवास करण्याची प्राचीन परंपरा आहे, म्हणूनच याला निर्जला एकादशी असे नाव पडले आहे.
एकादशी तिथीची वेळ आणि गुरुवारी आलेला शुभ संयोग
ज्योतिषीय गणनेनुसार यंदाची एकादशी अध्यात्मिक दृष्टिकोनातून अतिशय विशेष मानली जात आहे, कारण या दिवशी तब्बल 4 दुर्मिळ शुभ योग एकत्र जुळून आले आहेत. पंचांगानुसार ज्येष्ठ शुक्ल पक्षाची एकादशी तिथी 24 जून 2026 रोजी रात्री 8 वाजून 9 मिनिटांनी प्रारंभ होईल आणि तिची सांगता 25 जून 2026 रोजी रात्री 9 वाजून 14 मिनिटांनी होईल. उदयतिथीनुसार 25 जून रोजीच उपवास ठेवला जाईल. विशेष म्हणजे या दिवशी विष्णू पूजेसाठी अत्यंत पवित्र मानला जाणारा गुरुवार हा वार असून खालील 3 मुख्य योग देखील असणार आहेत.
– रवि योग: सकाळी 5 वाजून 25 मिनिटांपासून ते संध्याकाळी 4 वाजून 29 मिनिटांपर्यंत असेल.
– शिव योग: सकाळी 10 वाजून 22 मिनिटांनी सुरू होऊन पूर्ण दिवस राहील.
– सिद्ध योग: सकाळी 10 वाजून 53 मिनिटांनी सुरू होऊन पूर्ण दिवस राहील.
भद्रकाळाची छाया, मात्र पृथ्वीलोकावर प्रभाव नाही
यंदाच्या एकादशीला पूजेच्या काळात भद्रा देखील लागणार असल्याने काही भाविकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. पंचांगानुसार या दिवशी सकाळी 7 वाजून 8 मिनिटांनी भद्रा काळ सुरू होणार असून तो रात्री 8 वाजून 9 मिनिटांपर्यंत कायम राहील. तथापि, ज्योतिष अभ्यासकांनी स्पष्ट केले आहे की या दिवशी असणारी भद्रा ही पाताल लोकात निवास करणार आहे. शास्त्रानुसार जेव्हा भद्रा पाताल लोकात असते, तेव्हा तिचा कोणताही अशुभ प्रभाव पृथ्वीवरील मानवांवर पडत नाही. त्यामुळे भगवान विष्णूंच्या भक्तीत, पूजेत किंवा उपवासाच्या नियमात कोणताही अडथळा येणार नाही.
दिवसातील मुख्य शुभ मुहूर्त आणि पूजेची वेळ
भाविकांना भगवान विष्णूंची विधीवत आराधना करण्यासाठी 25 जून रोजी दिवसातून दोन मुख्य आणि अत्यंत फलदायी मुहूर्त लाभणार आहेत. शास्त्रोक्त पद्धतीनुसार या विशिष्ट काळात केलेली पूजा अधिक फलदायी ठरते. या दिवसातील मुख्य पूजेचे मुहूर्त..
– ब्रह्म मुहूर्त: पहाटे 4 वाजून 5 मिनिटे ते पहाटे 4 वाजून 45 मिनिटांपर्यंत उपलब्ध असेल.
– अभिजीत मुहूर्त: सकाळी 11 वाजून 56 मिनिटे ते दुपारी 12 वाजून 52 मिनिटांपर्यंत असेल.
व्रत सोडण्याची पारणे वेळ आणि शास्त्रोक्त नियम
निर्जला एकादशीचा कडक आणि कठीण उपवास पूर्ण केल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच द्वादशी तिथीला उपवास सोडण्याची (पारणे) प्रथा आहे. या नियमानुसार सर्व भाविक आणि व्रतकर्ते 26 जून 2026 रोजी आपला उपवास सोडतील. शास्त्रानुसार पारणे करण्यासाठी सकाळी 5 वाजून 25 मिनिटांपासून ते सकाळी 8 वाजून 13 मिनिटांपर्यंतचा काळ अत्यंत शुभ मानला गेला आहे. या विहित वेळेत श्रीहरी विष्णूंची पूजा आणि दानधर्म करून उपवास सोडणे योग्य ठरेल.
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती ज्योतिषीय ज्ञानावर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)
