Dengue Vaccine: भारतात दरवर्षी पावसाळ्यात थैमान घालणाऱ्या डेंग्यू आजारावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि ऐतिहासिक बातमी समोर आली आहे. ‘ड्रग कंट्रोलर जनरल ऑफ इंडिया’ने (DCGI) ‘टाकेडा बायोफार्मास्युटिकल्स’च्या ‘क्यूडेंगा’ (QDENGA) या डेंग्यू प्रतिबंधक लसीच्या वापरास अधिकृत मान्यता दिली आहे. देशात मंजूर झालेली ही पहिलीच डेंग्यू लस असून ती 4 ते 60 वर्षे वयोगटातील नागरिकांना दिली जाणार आहे.
पूर्व तपासणीची गरज नाही
या लसीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे लस घेण्यापूर्वी संबंधित व्यक्तीला आधी कधी डेंग्यू झाला होता की नाही, याची कोणतीही वैद्यकीय चाचणी करण्याची गरज भासणार नाही. भूतकाळात संसर्ग झालेला नसतानाही ही लस सुरक्षितपणे देता येत असल्याने, डेंग्यूचा प्रादुर्भाव असलेल्या अतिसंवेदनशील भागांमध्ये लसीकरण मोहीम राबवणे अत्यंत सोपे होणार आहे.
43 देशांमध्ये आधीच मान्यता
टाकेडा कंपनीच्या माहितीनुसार, 2022 मध्ये लाँच झाल्यापासून 'क्यूडेंगा'ला जगातील 43 देशांमध्ये मंजुरी मिळालेली आहे. आतापर्यंत जगभरात या लसीचे सुमारे 3 कोटी 20 लाख डोस वितरित करण्यात आले आहेत. दीर्घकालीन अभ्यासाअंती असे दिसून आले आहे की, ही लस डेंग्यूचा धोका कमी करून रुग्णाला रुग्णालयात दाखल होण्याची वेळ येण्यापासून रोखते. मुख्य म्हणजे, ही लस डेंग्यू विषाणूच्या चारही मुख्य 'सिरोटाइप्स'वर (प्रकारांवर) तितकीच प्रभावी ठरते.
28,000 पेक्षा जास्त लोकांवर चाचण्या
भारतातील या मंजुरीमागे सखोल वैद्यकीय अभ्यास आणि क्लिनिकल चाचण्यांचा आधार आहे. जागतिक स्तरावर 28,000 हून अधिक लोकांवर टप्पा 1, 2 आणि 3 च्या एकूण 19 चाचण्या पूर्ण झाल्या आहेत. विशेषतः भारतात 4 ते 60 वर्षे वयोगटातील नागरिकांवर 'फेज-3 DEN-302' ही चाचणी घेऊन या लसीची सुरक्षितता आणि कार्यक्षमता तपासण्यात आली आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेची (WHO) शिफारस
जागतिक आरोग्य संघटनेने देखील डेंग्यूग्रस्त भागांमध्ये 'क्यूडेंगा' लसीच्या वापराची शिफारस केली आहे. WHO कडून पूर्व-पात्रता (prequalification) मिळाल्यामुळे ही लस गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेच्या आंतरराष्ट्रीय मानकांवर खरी उतरली आहे. यामुळे युनिसेफ (UNICEF) आणि पाहो (PAHO) यांसारख्या जागतिक संस्थांना या लसीची खरेदी सुलभ होणार आहे.
भारतात स्थानिक उत्पादन वाढवण्यावर भर
भारतात दरवर्षी पावसाळ्यात डेंग्यूच्या रुग्णांची संख्या वेगाने वाढते. हे आव्हान लक्षात घेऊन टाकेडा कंपनीने भारतातील लस उत्पादक 'बायोलॉजिकल ई' सोबत भागीदारी केली आहे. यामुळे देशांतर्गत पातळीवर या लसीचे उत्पादन वेगाने वाढवून ती सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत सहज उपलब्ध करून देणे शक्य होणार आहे.
