Income tax rules on gift from mother: अनेकदा मुले आपल्या विविध कौटुंबिक गरजा, घर खरेदी किंवा नवीन व्यवसायाची उभारणी करण्यासाठी पालकांकडून आर्थिक मदत घेतात. अशा वेळी आईकडून मिळालेल्या या पैशांवर किंवा मौल्यवान भेटवस्तूवर आपल्याला प्राप्तिकर भरावा लागेल का, अशी शंका अनेकांच्या मनात उपस्थित होते. या संदर्भात हैदराबाद इन्कम टॅक्स अपीलेट ट्रिब्यूनलने (ITAT) नुकताच एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि करदात्यांना दिलासा देणारा निर्णय दिला आहे. ट्रिब्यूनलने स्पष्ट केले आहे की, जर पालकांकडून मिळालेल्या या पैशांचा कायदेशीर स्रोत आणि त्याचे योग्य पुरावे तुमच्याकडे असतील, तर कर विभाग त्यावर कर आकारू शकत नाही. केवळ नातेवाईकांकडून रक्कम मिळाली म्हणून त्याला अघोषित उत्पन्न ठरवणे पूर्णपणे अयोग्य आहे.
5.72 लाख रुपयांच्या व्यवहारावरून न्यायाधिकरणाने दिला महत्त्वाचा निकाल
हैदराबाद न्यायाधिकरणासमोर नुकतेच एका करदात्याचे असेच एक वादग्रस्त प्रकरण आले होते. संबंधित करदात्याने नवीन घर खरेदी करण्यासाठी आपल्या आईकडून 5.72 लाख रुपयांची मदत घेतली होती. मात्र, पडताळणी दरम्यान आयकर विभागाने या रकमेवर आक्षेप घेतला आणि ही गुंतवणूक 'अघोषित' असल्याचा दावा करत त्यावर टॅक्स लावण्याची तयारी केली. यावर करदात्याने बँक खात्याचे रेकॉर्ड्स आणि इतर संबंधित कागदपत्रे सादर करत ही रक्कम आईकडून मिळाल्याचे सप्रमाण सिद्ध केले. हा पुरावा ग्राह्य धरून न्यायाधिकरणाने स्पष्ट केले की, जेव्हा व्यवहाराची बँक नोंद उपलब्ध असते आणि पैशांचा स्रोत अगदी स्पष्ट असतो, तेव्हा त्याला अघोषित गुंतवणूक मानले जाऊ शकत नाही.
भविष्यातील प्राप्तिकर चौकशी टाळण्यासाठी ही ३ महत्त्वाची कागदपत्रे जवळ ठेवा
जर तुम्हाला तुमच्या पालकांकडून किंवा जवळच्या नातेवाईकांकडून मोठी रक्कम अथवा मौल्यवान वस्तू भेट म्हणून मिळत असेल, तर भविष्यातील कायदेशीर अडचणी टाळण्यासाठी काही कागदपत्रे नेहमी जतन करून ठेवली पाहिजेत. यामुळे प्राप्तिकर विभागाच्या कोणत्याही शंकेचे निरसन करणे सोपे जाते:
– लिखित स्वरूपातील कायदेशीर गिफ्ट लेटर किंवा नोंदणीकृत गिफ्ट डीड
– बँकेचे अधिकृत ट्रान्सफर रेकॉर्ड्स आणि दोन्ही बाजूंचे बँक स्टेटमेंट
– पैसे देणाऱ्या व्यक्तीच्या (आई किंवा वडिलांच्या) उत्पन्नाच्या स्रोताचा आवश्यक पुरावा
प्राप्तिकर कायद्याचे कलम 69 नेमके काय आहे आणि ते कधी लागू होते?
आयकर कायद्याचे कलम 69 हे प्रामुख्याने अशा व्यवहारांवर लागू होते, ज्या ठिकाणी करदाता त्याच्या मालमत्तेसाठी किंवा गुंतवणुकीसाठी वापरलेल्या पैशांचा कायदेशीर मार्ग स्पष्ट करू शकत नाही. अशा संशयास्पद परिस्थितीत आयकर विभाग त्या रकमेला करदात्याचे चालू वर्षाचे अघोषित उत्पन्न गृहीत धरून त्यावर मोठा कर लादू शकतो. परंतु, जर हे पैसे आई किंवा इतर जवळच्या नातेवाईकांकडून मिळाले असतील आणि त्यांच्या उत्पन्नाचा स्रोत तसेच बँक नोंदी तुमच्याकडे उपलब्ध असतील, तर कलम 69 अंतर्गत कोणतीही दंडात्मक कारवाई केली जात नाही.
सुरक्षित आर्थिक व्यवहारांसाठी कर तज्ज्ञांनी दिलेल्या काही सोप्या टिप्स
पालक किंवा जवळच्या नातेवाईकांकडून मिळणाऱ्या भेटवस्तू करमुक्त असल्या तरी आर्थिक व्यवहार करताना काही गोष्टींची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. मोठे आर्थिक व्यवहार करताना रोखीने व्यवहार करणे पूर्णपणे टाळावे आणि नेहमी बँक ट्रान्सफरचाच वापर करावा. अशा व्यवहारांमधील पारदर्शकता भविष्यातील कायदेशीर कटकटींपासून आपला बचाव करते. व्यवहारातील रक्कम खूप मोठी असल्यास कायदेशीर गुंतागुंत टाळण्यासाठी एखाद्या नामांकित कर सल्लागाराचा (Tax Consultant) प्रत्यक्ष सल्ला घेणे केव्हाही हिताचे ठरते.
