Fake Property Details Check : घर किंवा जागा अशा स्वरुपातील मालमत्ता खरेदी करणे हे प्रत्येकाचे स्वप्न असते. परंतु, रिअल इस्टेट क्षेत्रातील वाढत्या फसवणुकीमुळे हे स्वप्न पूर्ण करता-करता एखादे वेळेस आर्थिक संकटात ओढवू शकते. अलीकडेच दिल्ली-एनसीआरमधील '32nd अव्हेन्यू' प्रकल्पाचा संचालक ध्रुव शर्मा याला 500 कोटी रुपयांच्या फसवणुकीप्रकरणी अटक करण्यात आली आहे. त्याने एकाच इमारतीचा एक मजला तब्बल 25 हून अधिक लोकांना विकल्याचा धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. अशा फसवणुकीपासून वाचण्यासाठी मालमत्तेची रजिस्ट्री खरी आहे की खोटी, हे तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे.
घरबसल्या अशी करा ऑनलाइन पडताळणी
तुमच्या मालमत्तेचे दस्तऐवज कायदेशीर आहेत की नाहीत, हे तपासण्यासाठी प्रत्येक राज्याने ऑनलाइन पोर्टल उपलब्ध करून दिले आहेत. महाराष्ट्रातील ग्राहकांसाठी ही प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
– सर्वप्रथम महारेराच्या अधिकृत संकेतस्थळाला (maharera.maharashtra.gov.in) भेट द्या.
– तिथे असलेल्या 'रजिस्ट्री सर्च' किंवा 'प्रॉपर्टी डिटेल्स' या पर्यायावर क्लिक करा.
– तुमच्याकडे असलेल्या कागदपत्रांवरील रजिस्ट्री नंबर, मालकाचे नाव, प्लॉट नंबर, जिल्हा आणि नोंदणीची तारीख भरा.
– माहिती सबमिट केल्यानंतर स्क्रीनवर मालमत्तेचे अधिकृत रेकॉर्ड दिसेल. यात मालकाचे नाव, स्टॅम्प ड्युटी आणि रजिस्ट्रार ऑफिसची माहिती तपासा. जर ही माहिती तुमच्याकडील कागदपत्रांशी जुळली, तर तुमची रजिस्ट्री खरी आहे.
'Record Not Found' असा संदेश आल्यास काय करावे?
जर वेबसाइटवर माहिती शोधताना 'No Record Found' किंवा 'Invalid Registry' असा मेसेज आला, तर सावध व्हा. याचा अर्थ तुमची नोंदणी झालेली नाही किंवा ती बनावट असू शकते. अशा वेळी खालील पावले उचला:
– तुमच्या क्षेत्रातील सब-रजिस्ट्रार कार्यालयात (दुय्यम निबंधक कार्यालय) प्रत्यक्ष जाऊन नोंदणी पुस्तकाची तपासणी करा. यासाठी साधारण 50 ते 200 रुपयांपर्यंत अधिकृत शुल्क आकारले जाते.
– मालमत्तेचा संपूर्ण इतिहास जाणून घेण्यासाठी 'एन्कम्ब्रन्स सर्टिफिकेट' (बोजा प्रमाणपत्र) मिळवा. यामुळे मालमत्तेवर कोणतेही कर्ज, कायदेशीर वाद किंवा दावे आहेत का, हे स्पष्ट होईल.
– मालमत्तेचे 'म्युटेशन' (फेरफार उतारा) तपासा, जेणेकरून मालकी हक्क योग्य व्यक्तीच्या नावावर हस्तांतरित झाला आहे याची खात्री पटेल.
RERA मुळे ग्राहकांना मिळणारे सुरक्षा कवच
रिअल इस्टेट नियामक प्राधिकरणाने (RERA) घर खरेदीदारांना मोठे संरक्षण दिले आहे. कोणतीही नवीन मालमत्ता खरेदी करण्यापूर्वी त्या प्रकल्पाची रेरा नोंदणी तपासणे अनिवार्य आहे. रेरा पोर्टलवर बिल्डरचे नाव, प्रकल्पाची सद्यस्थिती, ताबा मिळण्याची तारीख आणि त्या जमिनीवर काही कायदेशीर खटले सुरू आहेत का, याची सविस्तर माहिती उपलब्ध असते. फेब्रुवारी 2026 मध्ये समोर आलेल्या 500 कोटींच्या घोटाळ्यासारख्या घटना टाळण्यासाठी रेरा पोर्टल हे ग्राहकांसाठी सर्वात मोठे शस्त्र ठरत आहे.
मालमत्ता खरेदीपूर्वी घ्यावयाची काळजी
केवळ बिल्डरच्या शब्दावर विश्वास न ठेवता, तांत्रिक आणि कायदेशीर पडताळणी स्वतः करणे हिताचे असते. रजिस्ट्रीचे कागदपत्र हाती येताच त्याची ऑनलाइन पडताळणी करा आणि शक्य असल्यास वकिलाचा सल्ला घ्या. कागदपत्रांची मूळ प्रत आणि सरकारी रेकॉर्डमधील माहिती यात थोडाही बदल आढळल्यास त्वरित पोलीस तक्रार किंवा रेराकडे धाव घ्या.
