E-Passport : हवाई प्रवासाची कागदपत्रे (Air Travel Documentation) अधिक आधुनिक करण्यासाठी भारत सरकारने (Government of India) काही आठवड्यांपूर्वी ई-पासपोर्ट (E-Passport) सुरू केला आहे. सुरक्षितता वाढवणे, स्थलांतर तपासणी (Immigration Check) जलद करणे आणि जागतिक प्रवासाच्या मानकांनुसार (Global Travel Standards) बनवण्यासाठी ई-पासपोर्टची रचना करण्यात आली आहे. प्रवासाच्या पद्धतीत हा एक मोठा तांत्रिक बदल आहे. या सर्व फायद्यांव्यतिरिक्त, ई-पासपोर्टमुळे कागदपत्रांची प्रक्रिया खूपच सोपी झाली आहे.
ई-पासपोर्ट म्हणजे काय?
ई-पासपोर्ट हा पारंपरिक भारतीय पासपोर्टसारखाच (Traditional Indian Passport) असतो, पण त्याच्या मागील कव्हरच्या आत एक इलेक्ट्रॉनिक चिप (Electronic Chip) बसवलेली असते. या ई-पासपोर्टच्या कव्हरमध्ये ही सुरक्षित इलेक्ट्रॉनिक चिप असते. ही चिप पासपोर्ट धारकाचे वैयक्तिक आणि बायोमेट्रिक तपशील सुरक्षितपणे साठवते. यात फिंगरप्रिंट, चेहऱ्याची ओळख संबंधित माहिती आणि डिजिटल सही (Digital Signature) यांसारख्या तपशिलांचा समावेश असतो.
ई-पासपोर्टचे प्रमुख फायदे
ई-पासपोर्टचे अनेक फायदे आहेत. यात प्रवाशांसाठी स्थलांतर तपासणी जलद होणे, उत्कृष्ट सुरक्षितता आणि जगभरात भारतीय पासपोर्टची स्वीकार्यता यांचा समावेश आहे. ई-पासपोर्टचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे यात बसवलेली इलेक्ट्रॉनिक चिप ओळख चोरी किंवा दस्तावेज बनावट बनवण्याचा धोका खूप कमी करते. यामुळे भारतीय नागरिकांसाठी आंतरराष्ट्रीय प्रवास अधिक सुरक्षित होतो.
हेही वाचा – Stock Market Closing: गुंतवणूकदारांचं टेन्शन वाढलं! सेन्सेक्स 2 दिवसांत 1000 अंकांनी घसरला
कोण बनवू शकतो ई-पासपोर्ट?
नियमित पासपोर्टसाठी (Regular Passport) पात्र असलेला कोणताही भारतीय नागरिक ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करू शकतो. सध्या ही सुविधा काही पासपोर्ट सेवा केंद्र आणि पोस्ट ऑफिस सेवा केंद्रांवर मिळत आहे. या प्रक्रियेचा व्यापक स्तर पाहता, सरकार देशभरात ही सेवा टप्प्याटप्प्याने वाढवण्याची योजना आखत आहे. यामुळे नवीन अर्जदार आणि पासपोर्टचे नूतनीकरण करणाऱ्या दोघांनाही या आधुनिक सुविधेचा लाभ मिळू शकेल.
अर्ज प्रक्रिया काय आहे?
ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया पारंपरिक पासपोर्टच्या अर्जासारखीच आहे. सर्व अर्जदारांना अधिकृत पासपोर्ट सेवा पोर्टलवर नोंदणी करावी लागते. यानंतर ऑनलाईन अर्ज भरून शुल्क भरावे लागते. यानंतर पासपोर्ट सेवा केंद्र (PSK) किंवा डाकघर पासपोर्ट सेवा केंद्र (POPSK) मध्ये भेटीची वेळ निश्चित करावी लागते. भेटीच्या वेळी अर्जदाराचे बायोमेट्रिक डेटा जसे की फिंगरप्रिंट आणि छायाचित्र घेतले जातात. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर, चिप बसवलेला ई-पासपोर्ट मुद्रित केला जातो आणि अर्जदाराच्या नोंदणीकृत पत्त्यावर पाठवला जातो.
हेही वाचा – BHIM App Cashback Offer : BHIM ॲपमध्ये कॅशबॅकचा पाऊस ; महाबचतीचा मोठी संधी, कसा घ्याल फायदा?
