Toll Plaza Rules: राष्ट्रीय महामार्गावरून प्रवास करताना टोल प्लाझावरील लांब रांगांमुळे होणारा मनस्ताप आता कमी होण्याची शक्यता आहे. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) प्रवाशांच्या सुविधेसाठी काही कडक मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या नियमांनुसार, जर टोल प्लाझावर ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त वेळ लागला किंवा वाहनांची रांग लांबली, तर वाहनचालकांना टोल न भरता मोफत प्रवेशाची मागणी करण्याचा अधिकार आहे.
टोलवरील लांब रांगांना कंटाळला आहात? 'पिवळ्या रेषेचा' नियम जाणून घ्या
टोल प्लाझावर प्रवाशांची सोय सुनिश्चित करण्यासाठी NHAI ने 'पिवळ्या रेषेचा' (Yellow Line) नियम लागू केला आहे. टोल बूथपासून साधारणपणे 100 मीटर अंतरावर ही रेषा आखलेली असते. जर वाहनांची रांग या पिवळ्या रेषेच्या पलीकडे गेली, तर रांगेतील वाहनांना कोणताही टोल न आकारता सोडणे टोल चालकावर बंधनकारक आहे. वाहतुकीचा प्रवाह सुरळीत ठेवण्यासाठी हा नियम अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
100 मीटरचे अंतर आणि तुमची बचत
NHAI च्या नियमांनुसार, टोल प्लाझावर वाहनांच्या रांगेची लांबी कोणत्याही परिस्थितीत 100 मीटरपेक्षा जास्त असू नये. जर रांग या मर्यादेचे उल्लंघन करत असेल, तर टोल चालकाने तातडीने 'बूम बॅरियर' वर उचलून वाहतूक मोकळी करणे आवश्यक आहे. जोपर्यंत वाहनांची रांग पुन्हा 100 मीटरच्या मर्यादेत येत नाही, तोपर्यंत टोल वसुली पुन्हा सुरू करता येत नाही.
10 सेकंदांच्या 'प्रतीक्षा वेळेचा' नियम
केवळ रांगेची लांबी नाही, तर वेळेचेही बंधन टोल चालकांवर घालण्यात आले आहे. याला '10 सेकंदांचा नियम' (10-Second Rule) म्हणतात. टोल बूथवर प्रत्येक वाहनाची प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी लागणारा वेळ 10 सेकंदांपेक्षा जास्त नसावा. जरी वाहनांची रांग 100 मीटरपेक्षा कमी असली, तरीही तुम्हाला तुमच्या पाळीसाठी 10 सेकंदांपेक्षा जास्त वेळ वाट पाहावी लागली, तर तुम्ही टोल न भरता पुढे जाण्याची मागणी करू शकता.
FASTag च्या युगातही नियम कायम
सध्या सर्वत्र FASTag द्वारे डिजिटल पेमेंट होत असले, तरी वरील सर्व नियम आजही लागू आहेत. जर FASTag स्कॅनरमध्ये बिघाड झाला असेल किंवा तांत्रिक बिघाडामुळे विलंब होत असेल, तर टोल कर्मचाऱ्यांच्या चुकीसाठी प्रवाशाला दंड किंवा विलंब सहन करावा लागणार नाही. अशा तांत्रिक अडचणींच्या वेळी प्रवाशांना मोफत प्रवासाचा अधिकार मिळतो.
तक्रार कुठे करावी?
जर कोणत्याही टोल प्लाझावर या नियमांचे उल्लंघन होत असेल, तर नागरिक टोल व्यवस्थापकाशी संवाद साधू शकतात. वाद टाळण्यासाठी शांतपणे आपले अधिकार सांगावेत. तरीही तोडगा न निघाल्यास, NHAI च्या 1033 या हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधून आपली तक्रार नोंदवता येते. जागरूक राहणे हेच प्रवाशांसाठी सर्वोत्तम संरक्षण आहे.