El Nino Dry River Ganesh Visarjan: देशभरात गणेशोत्सव अत्यंत उत्साहात आणि धुमधडाक्यात साजरा केला जात असताना, दक्षिण भारतातील आंध्र प्रदेशातून एक अत्यंत हृदयद्रावक चित्र समोर आले आहे. आंध्र प्रदेशातील पुत्तलुरू परिसरातील भक्तांना यंदा पाण्याच्या तीव्र टंचाईमुळे चित्रावती नदीच्या कोरड्या पात्रातच गणेशमूर्तींचे विसर्जन करावे लागले आहे. दरवर्षी ज्या नदीत पाण्याने तुडुंब भरलेल्या पात्रात बाप्पाला निरोप दिला जायचा, तिथे यंदा पाण्याचा एक थेंबही शिल्लक नव्हता. पर्याय नसल्यामुळे भाविकांनी जड अंतःकरणाने वाळूवरच मूर्ती ठेवून बाप्पाला निरोप दिला.
अल नीनोचा प्रभाव आणि मान्सूनच्या दुष्काळामुळे पाण्याची तीव्र टंचाई
आंध्र प्रदेशात निर्माण झालेल्या या भीषण दुष्काळी परिस्थितीमागे मॉन्सूनची झालेली मोठी घट आणि जागतिक हवामान बदलाचा 'एल निनो' (El Nino) प्रभाव हे मुख्य कारण मानले जात आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, अल नीनोच्या प्रभावामुळे दक्षिण भारतात यंदा पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा खूपच कमी राहिले. पाऊस कमी पडल्यामुळे केवळ नद्याच सुकल्या नाहीत, तर तलाव, बंधारे आणि नैसर्गिक जलस्रोत पूर्णपणे आटले आहेत, ज्याचा थेट परिणाम स्थानिक जनजीवनावर झाला आहे.
भूजल पातळी घटल्याने 60 टक्के बोरवेल्स कोरडेठाक
सततच्या कमी पावसामुळे भूगर्भातील पाण्याची पातळी वेगाने खाली गेली आहे, ज्यामुळे पाण्याचे पुनर्भरण (Groundwater Recharge) होऊ शकलेले नाही. शेती आणि घरगुती वापरासाठी भूजलावर अतिरिक्त अवलंबून राहावे लागल्यामुळे परिसरातील जवळपास 60 टक्के बोरवेल्स पूर्णपणे सुकले आहेत. यामुळे ग्रामीण व शहरी भागात पिण्याच्या आणि वापराच्या पाण्याचे संकट अधिकच गहिरे झाले असून, नागरिक आणि शेतकरी दोन्ही मोठ्या अडचणीत सापडले आहेत.
स्थानिक जलव्यवस्थापनाचा अभाव आणि शेतीवर गंभीर परिणाम
स्थानिक पातळीवर जलाशयांची योग्य देखभाल न होणे आणि प्रभावी जलव्यवस्थापनाचा अभाव यामुळे या दुष्काळाची तीव्रता अधिक वाढली आहे. योग्य वेळी पाण्याचे योग्य वाटप आणि साठवणूक न झाल्याने कृषी क्षेत्राला मोठा फटका बसला आहे. एकीकडे शेती पिके करपून गेली असताना, दुसरीकडे धार्मिक सण-उत्सव साजरे करतानाही पाण्यासाठी नागरिकांना अशा अभूतपूर्व संकटाचा सामना करावा लागत आहे.
