Amarnath Yatra 2026 : जम्मू येथून एक मोठी आणि चिंताजनक बातमी समोर येत आहे. यंदाची प्रसिद्ध अमरनाथ यात्रा सुरू होऊन अवघे 5 दिवस झाले असतानाच, गुहेतील मुख्य नैसर्गिक हिमलिंग मोठ्या प्रमाणात वितळले (Amarnath Ice Lingam Melts in Five Days) आहे. गेल्या वर्षी हे हिमलिंग 8 दिवसांनंतर वितळण्यास सुरुवात झाली होती, मात्र यंदा ही प्रक्रिया अत्यंत वेगाने झाल्याचे समोर आले आहे. या धक्कादायक प्रकारानंतर पर्यावरणतज्ज्ञांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली असून, यात्रेच्या पवित्र प्रतीकाचे इतक्या लवकर विलीनीकरण होण्यामागे वाढती गर्दी आणि तापमान कारणीभूत असल्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे.
वाढत्या गर्दीमुळे गुहेतील उष्णतेत प्रचंड वाढ; तज्ज्ञांचा दावा
पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते, गुहेची एकूण क्षमता विचारात न घेता दररोज लाखो भाविकांना आत प्रवेश दिला जात आहे. यामुळे तिथे पोहोचणाऱ्या लाखो लोकांच्या श्वासातून आणि वावरातून मोठी उष्णता निर्माण होते, ज्याचा थेट परिणाम बर्फाच्या शिवलिंगावर होत आहे. अधिकृत माहितीनुसार, यात्रेच्या पहिल्या 5 दिवसांतच सुमारे 1 लाख भाविकांनी पवित्र गुहेचे दर्शन घेतले आहे. तर अनधिकृत सूत्रांच्या आकडेवारीवर नजर टाकल्यास हा भाविकांचा आकडा तब्बल 1.5 लाखांच्या पार पोहोचला आहे. एवढ्या कमी दिवसांत झालेल्या अफाट गर्दीमुळे गुहेच्या अंतर्गत भागातील तापमान कमालीचे वाढले आहे.
नियम आणि शिफारशी कागदावरच; सेनगुप्ता समितीच्या अहवालाकडे दुर्लक्ष
डोंगराळ भागातील पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी यापूर्वी अनेक मार्गदर्शक सूचना करण्यात आल्या होत्या. मात्र, प्रशासनाकडून भाविक संख्येची कोणतीही मर्यादा पाळली जात नसल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे:
– सन 1996 मध्ये घडलेल्या भीषण अमरनाथ दुर्घटनेनंतर केंद्र सरकारने नितीन सेनगुप्ता समितीची स्थापना केली होती.
– या समितीने आपल्या अहवालात निसर्गाचा विचार करून संपूर्ण यात्रेदरम्यान दरवर्षी जास्तीत जास्त 75 हजार भाविकांनाच परवानगी देण्याची स्पष्ट शिफारस केली होती.
– परंतु, ही मर्यादा कधीही गांभीर्याने घेतली गेली नाही आणि यंदा तर यात्रेच्या सुरुवातीलाच समितीने सुचवलेल्या मर्यादेपेक्षा दुप्पट म्हणजेच 1.5 लाख भाविक गुहेत पोहोचले आहेत.
श्राईन बोर्डाचा दावा; अतिरिक्त गर्दीचा आरोप फेटाळला
दुसरीकडे, अमरनाथ देवस्थान म्हणजेच अमरनाथ श्राईन बोर्डाने मात्र पर्यावरणतज्ज्ञांनी केलेले सर्व आरोप पूर्णपणे फेटाळून लावले आहेत. बोर्डाच्या अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, हिमलिंग वितळण्याची ही प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. केवळ भाविकांच्या गर्दीमुळेच असे घडले आहे हा दावा चुकीचा असून, सध्या संपूर्ण जगाला भेडसावणारी जागतिक तापमानवाढ म्हणजेच ग्लोबल वॉर्मिंग हा यामागील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि मुख्य घटक असल्याचे बोर्डाने स्पष्ट केले आहे.
सुरक्षेचा वेढा आणि उपाययोजनांच्या परिणामकारकतेवर प्रश्नचिन्ह
यात्रेच्या मार्गावर आणि गुहेच्या परिसरात भाविकांच्या सुरक्षेसाठी मोठ्या संख्येने सुरक्षा दल तैनात करण्यात आले आहे. या सुरक्षा दलांची उपस्थिती, सातत्याने वाढणारी गर्दी आणि निसर्गातील वाढती उष्णता या सर्वांमुळे संपूर्ण परिसराच्या मूळ तापमानात बदल नोंदवला गेला आहे. वाढते तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी काही विशेष तांत्रिक उपाययोजना केल्याचा दावा श्राईन बोर्डाकडून करण्यात येत असला, तरी अवघ्या 5 दिवसांत हिमलिंग वितळल्यामुळे या उपाययोजनांच्या परिणामकारकतेवर आणि नियोजनावर आता गंभीर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
हेही वाचा – Landslide Update: बोगद्याच्या कामाजवळ दरड कोसळून मोठी दुर्घटना; 2 कामगारांचा मृत्यू, 6 जणांना वाचवण्यात यश
