Cardless Cash Withdrawal : अनेकदा घाईघाईत घराबाहेर पडताना पाकीट किंवा डेबिट कार्ड घरीच विसरल्याचे आपल्या लक्षात येते. अशा वेळी अचानक रोख रकमेची गरज भासल्यास चिंता करण्याची बिलकूल गरज नाही. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) आणि हिताची पेमेंट सर्व्हिसेसने मिळून इंटर ऑपरेबल कार्डलेस कॅश विड्रॉअल (ICCW) म्हणजेच 'UPI-ATM' ही अत्यंत सोपी सुविधा सुरू केली आहे. ज्याप्रमाणे आपण दुकानात किंवा पेट्रोल पंपावर क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन करून पैसे देतो, अगदी त्याचप्रमाणे आता एटीएम स्क्रीनवरील क्यूआर कोड स्कॅन करून रोख रक्कम काढता येते.
मोबाईलमधील युपीआय ॲप वापरून एटीएममधून पैसे काढण्याची सोपी पद्धत
देशातील बहुतांश प्रमुख बँकांच्या एटीएमवर ही सुविधा उपलब्ध असून, खालील सोप्या टप्प्यांचा वापर करून पैसे काढता येतात:
– पर्याय निवडा: एटीएम स्क्रीनवर उपलब्ध असलेला 'UPI' किंवा 'ICCW' हा पर्याय निवडा.
– रक्कम प्रविष्ट करा: तुम्हाला काढायची असलेली रक्कम (उदा. 5000 रुपये) स्क्रीनवर एंटर करा.
– QR कोड स्कॅन करा: एटीएम स्क्रीनवर प्रदर्शित झालेला क्यूआर कोड तुमच्या मोबाईलमधील GPay, PhonePe किंवा BHIM यांसारख्या कोणत्याही युपीआय ॲपद्वारे स्कॅन करा.
– पिन टाका व रक्कम घ्या: तुमच्या मोबाईल ॲपवर बँक खाते निवडून युपीआय पिन (UPI PIN) प्रविष्ट करा. प्रक्रिया पूर्ण होताच एटीएम ट्रेमधून रोख रक्कम बाहेर येईल.
व्यवहार मर्यादा आणि सेवा शुल्काबाबत महत्त्वाचे नियम
या सुविधेचा वापर करताना काही मर्यादा आणि नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे:
– एका वेळेची मर्यादा: या सुविधेद्वारे एका वेळी जास्तीत जास्त 10000 रुपये काढता येतात.
– दैनिक मर्यादा: एका दिवसात पैसे काढण्याची दैनिक मर्यादा बँकांनुसार वेगवेगळी असून ती 20000 रुपये किंवा त्याहून अधिक असू शकते. एप्रिल 2026 पासून काही बँकांनी या दैनिक मर्यादेत सुधारणा केल्या आहेत.
– सेवा शुल्क: युपीआय-एटीएम व्यवहार हे बँकेच्या मासिक मोफत एटीएम व्यवहारांच्या मर्यादेतच समाविष्ट असतात. ही मोफत मर्यादा संपल्यानंतर प्रत्येक अतिरिक्त व्यवहारासाठी 23 रुपये + जीएसटी (GST) इतके शुल्क आकारले जाते.
अत्यंत सुरक्षित प्रक्रिया; क्लोनिंग आणि पिन चोरीचा धोका नाही
पारंपारिक डेबिट कार्डच्या तुलनेत युपीआय-एटीएमद्वारे पैसे काढणे अधिक सुरक्षित मानले जाते. यामध्ये डेबिट कार्ड पिनऐवजी युपीआय पिनचा वापर केला जातो. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे पिन एटीएमच्या की-पॅडवर न टाकता स्वतःच्या मोबाईलमधील ॲपवर टाकावा लागतो, ज्यामुळे गुप्त पिन चोरीला जाण्याचा किंवा स्कीमरद्वारे कार्ड क्लोन होण्याचा धोका पूर्णपणे टळतो. शिवाय, एटीएम स्क्रीनवरील क्यूआर कोड दर काही मिनिटांनी बदलत असल्यामुळे ऑनलाइन फसवणुकीची शक्यता संपुष्टात येते.
कोणत्या बँकांमध्ये ही सुविधा उपलब्ध आहे?
सध्या देशातील प्रमुख राष्ट्रीयकृत तसेच खाजगी बँकांकडून ही सुविधा पुरवली जात आहे. यामध्ये स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), बँक ऑफ बडोदा, पंजाब नॅशनल बँक, कॅनरा बँक, इंडियन बँक आणि इंडियन ओव्हरसीज बँक या राष्ट्रीयकृत बँकांचा समावेश आहे. तसेच HDFC, ICICI, Axis, Kotak Mahindra आणि IndusInd यांसारख्या प्रमुख खाजगी बँका आणि काही स्मॉल फायनान्स बँकांमध्येही युपीआय-एटीएम सुविधा कार्यरत आहे. आगामी काळात उर्वरित सर्व बँकांमध्येही ही सेवा पूर्णपणे उपलब्ध केली जाणार आहे.
