Gold Import Duty: भारतातील सोन्याच्या खरेदीला आणि सराफा बाजाराला एक मोठा धक्का बसला आहे. सोन्यावरील आयात शुल्कात वाढ करण्याच्या सरकारच्या अलीकडील निर्णयामुळे, सोन्याच्या मागणीत देशभरात जवळपास 70 टक्क्यांची मोठी घट नोंदवली गेली आहे. शुल्कवाढ, महागाई आणि ग्राहकांची मंदावलेली मागणी यांमुळे लोक नवीन सोने खरेदी करणे टाळत असल्याचे सुवर्ण व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे. भारत हा जगातील सोन्याचा सर्वात मोठा ग्राहक देश असल्यामुळे, मागणीतील ही प्रचंड घट जागतिक आणि देशांतर्गत बाजारासाठी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण संकेत मानली जात आहे.
सरकारच्या कोणत्या निर्णयाने बदलली संपूर्ण परिस्थिती?
मे महिन्यात सरकारने सोन्यावरील आयात शुल्क 6 टक्के वरून थेट 15 टक्के पर्यंत वाढवले. सोन्याची अनियंत्रित आयात रोखणे आणि देशाच्या परकीय चलन साठ्यावरील ताण कमी करणे हे या निर्णयामागील मुख्य उद्दिष्ट होते. तथापि, याचा सोन्याच्या किमतींवर थेट आणि तात्काळ परिणाम झाला असून देशांतर्गत बाजारात सोने लक्षणीयरीत्या महाग झाले आहे. या शुल्कवाढीनंतर सोन्यावरील एकूण कराचा बोजा मोठ्या प्रमाणात वाढल्याने खरेदीदारांचा उत्साह साफ मावळल्याचे चित्र आहे.
सोन्याची मागणी 25 टनांवरून थेट 7.5 टनांवर घसरली
उद्योग क्षेत्रातील आकडेवारीनुसार, 27 मे रोजी संपणाऱ्या पंधरवड्यात देशातील सोन्याची मागणी अवघ्या 7.5 टनांपर्यंत खाली आली आहे जी गेल्या वर्षी याच कालावधीत नोंदवल्या गेलेल्या सुमारे 25 टनांच्या मागणीच्या तुलनेत अत्यंत कमी आहे. 'इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन'च्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, शुल्कवाढीचा निर्णय अंमलात आल्यापासून बाजारातील मागणीत तब्बल 70 टक्केची ऐतिहासिक घसरण झाली आहे, जी सराफा व्यापाऱ्यांची चिंता वाढवणारी आहे.
आयात शुल्कासोबतच महागाईचाही मोठा फटका
सोन्याच्या मागणीतील या ऐतिहासिक घटीमागे केवळ आयात शुल्क वाढ हेच एकमेव कारण नाही. पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किमती, अन्नधान्याची महागाई आणि सर्वसामान्यांच्या बजेटवर वाढणारा आर्थिक ताण यांमुळेही लोक सोने खरेदी करणे टाळत आहेत. जेव्हा कुटुंबाच्या उत्पन्नाचा मोठा हिस्सा जीवनावश्यक खर्चांमध्येच खर्ची पडतो, तेव्हा लोक सोन्यासारख्या मोठ्या गुंतवणुकीला किंवा खरेदीला पुढे ढकलतात. हेच मुख्य कारण आहे की, सध्या बाजारात ग्राहकांची वर्दळ अत्यंत कमी झाली आहे.
हलक्या वजनाच्या दागिन्यांकडे कल आणि लहान व्यापाऱ्यांना फटका
सराफांच्या मते, बाजारात सध्या एक नवा ट्रेंड पाहायला मिळत आहे. ग्राहक आता जड आणि महागड्या दागिन्यांण्याऐवजी हलक्या वजनाच्या दागिन्यांना जास्त पसंती देत आहेत. अनेक लोक तर आपले जुने दागिने विकून रोख रक्कम उभी करत आहेत. या मंदीचा सर्वात गंभीर फटका लहान आणि स्थानिक सराफांना बसला आहे. मोठ्या ब्रँड्सकडे भक्कम ग्राहक वर्ग असला, तरी लहान व्यावसायिकांचे अस्तित्व धोक्यात आले आहे. तसेच, अधिकृत बाजारात सोने महाग झाल्यामुळे सोन्याच्या तस्करीचा धोका वाढू शकतो, अशी भीतीही व्यापाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.
हेही वाचा – CNG Price Hike : मुंबईकारांना धक्का! CNG – PNG च्या दरात 15 दिवसांत दुसऱ्यांदा वाढ; जाणून घ्या आजचे दर
वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलचा भविष्यातील धक्कादायक अंदाज
'वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिल'च्या अंदाजानुसार, आयात शुल्कातील या वाढीमुळे 2026 मध्ये भारतातील सोन्याची मागणी तब्बल 50 ते 60 टनांनी घटू शकते. मागील वर्षाच्या तुलनेत ही घट साधारणपणे 10 टक्के असेल. जर सोन्याचे दर असेच चढे राहिले आणि महागाईचा दबाव कायम राहिला, तर आगामी सणासुदीच्या आणि लग्नसराईच्या महिन्यांमध्येही बाजारातील ही मंदीची स्थिती अशीच सुरू राहू शकते, असे संकेत तज्ज्ञांनी दिले आहेत.
