प्रसाद काथे |
भाजपमध्ये अनपेक्षितपणे राष्ट्रीय अध्यक्ष पदाच्यासाठी एका व्यक्तीची निवड झाली आणि सगळ्यांनाच आश्चर्य वाटले. या निमित्ताने पक्षात तरुण पिढीच्या हाती सूत्रे देण्यात आली आहेत. शिवाय, कायस्थ समुदायातील एक व्यक्ती निवडली गेलीय. या मागची भूमिका काय असू शकते याचे उत्तर शोधण्याचा हा प्रयत्न आहे.
१. भारतीय जनता पक्षाने (भाजप) अवघे ४५ वर्ष वय असलेल्या व्यक्तीला पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून नियुक्त करून सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का दिला आहे. बिहारमधून पाच वेळा आमदार आणि तीन वेळा मंत्री राहिलेले नितीन नबीन यांची तात्काळ प्रभावाने पक्षाचे कार्यकारी राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.
२. ही नियुक्ती म्हणजे नेहमीप्रमाणे सर्वसामान्य नाही, तर पक्षातील विश्वास, संघटनात्मक बदल आणि आगामी निवडणुकांच्या रणनीतीच्या दृष्टीने ही नियुक्ती महत्त्वाची ठरते. नितीन नबीन यांची पक्षाचे कार्यकारी राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केल्याने हे स्पष्ट होते की भाजप आता भविष्यातील नेतृत्व घडवण्यावर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित करत आहे. नितीन नबीन (४५ वर्षीय) हे पक्षाच्या इतिहासातील पक्षाची जबाबदारी घेणारे सर्वात तरुण नेते आहेत.
३. नबीन यांच्या नियुक्तीमुळे पक्षात जनरेशन नेक्स्टचे युग सुरू झाल्याचा संदेश मिळतो. नितीन नबीन तरुण, आक्रमक आहेत आणि त्यांना नबीन पिढीची भाषा समजते. त्यांच्याकडे तरुणांना पक्षाशी जोडण्याची कला आहे. त्यांनी यापूर्वी भाजप युवा मोर्चाचे (भाजयुमो) राष्ट्रीय सरचिटणीस म्हणून काम केले आहे. नितीन नबीन यांची कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती केल्याने तरुणांमध्ये नबीन ऊर्जा निर्माण होईल. भाजपने स्पष्ट संदेश दिला आहे की आता तरुणांच्या आणि अर्थातच ‘जेन झी’च्या मतांना प्राधान्य दिले जाईल.
४. या नियुक्तीद्वारे, भाजपने आपल्या कार्यकर्त्यांना एक स्पष्ट संदेश दिला आहे की भाजपमध्ये घराणेशाही नव्हे तर गुणवत्ता ही सर्वात महत्त्वाची बाब आहे. खऱ्या समर्पणाने आणि प्रामाणिकपणे पक्षासाठी काम करणाऱ्या व्यक्तीलाही भाजप अध्यक्ष म्हणून सन्मानित केले जाऊ शकते, हे भाजपने पुन्हा एकदा दाखवून दिले आहे. यापूर्वीही, भाजपने मुख्यमंत्रीपदी नवे चेहरे निवडून आपल्या कार्यकर्त्यांना सकारात्मक संदेश दिला होता.
५. नितीन नबीन यांच्या माध्यमातून, भाजपने विरोधी पक्षांनाही संदेश दिला आहे. तो म्हणजे – राजकारणात शालीनता, नम्रता आणि शिष्टाचाराचे पालन करणाऱ्या व्यक्तींची आवश्यकता असते. भडकाऊ विधानांनी बातम्यांमध्ये येणे हे भाजपचे राजकारण नाही. स्वच्छ प्रतिमा आणि सभ्य वर्तन हा भाजपचा वारसा आहे.
६. नितीन नबीन हे बिहार भाजपमधील एक प्रमुख नेते आहेत. या नियुक्तीमुळे बिहारमध्ये भाजपच्या विस्तारालाही फायदा होईल. पक्ष संघटना मजबूत करण्यासाठी आणि भविष्यातील राजकीय रणनीती अधिक धारदार करण्यासाठी भाजपने नितीन नबीन यांच्यावर विश्वास व्यक्त केला आहे.
७. नितीन नबीन हे कायस्थ समुदायाचे आहेत. पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीच्या संदर्भातही हे महत्त्वाचे आहे, कारण पश्चिम बंगालमध्ये कायस्थ मतदारांची टक्का अधिक आहे. नितीन नबीन यांच्या माध्यमातून पश्चिम बंगालमध्येही राजकीय संदेश देण्याचा प्रयत्न केला आहे.
८. राष्ट्रीय कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून नितीन नबीन यांची नियुक्ती करून, भाजपने केवळ संघटनात्मक ताकदीचा संदेश दिला नाही तर सामाजिक प्रतिनिधित्व आणि समतोल देखील स्पष्टपणे दर्शविला आहे.
९. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसह भाजपमधील प्रत्येक प्रमुख व्यक्ती राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी संबंधित आहे. नितीन नबीन यांची जडणघडण संघ आणि भाजपच्या विचारसरणीत झाली आहे. नितीन नबीन यांचे वडील नबीन किशोर सिन्हा जनसंघातून भाजपमध्ये सामील झाले. ते पाटण्यातून सात वेळा आमदार म्हणून निवडून आले होते. वडिलांच्या निधनानंतर नितीन यांनी वडिलांचा वारसा हाती घेतला, परंतु कधीही घराणेशाहीचा कलंक लागू दिला नाही. नितीन नबीन यांनी त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेतून केली (अभाविप) आणि नंतर ते भाजप युवा मोर्चात सामील झाले.
१०. नितीन नबीन यांना सत्ता आणि संघटना दोन्हीचा अनुभव आहे. त्यांनी कठोर परिश्रम आणि क्षमतेने आपले स्थान निर्माण केले. त्यामुळेच ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजपच्या वरिष्ठ नेतृत्वाचे आवडते मानले जातात.
११. भाजपने नितीन नबीन यांना छत्तीसगडचे प्रभारी म्हणून नियुक्त करून एक महत्त्वाची जबाबदारी सोपवली होती. तेथे त्यांनी विशेषतः बूथ-स्तरीय व्यवस्थापन, संघटनात्मक विस्तार आणि निवडणूक समन्वय यावर लक्ष केंद्रित केले. परिणामी, पक्षाने छत्तीसगडमध्ये मोठा आणि निर्णायक विजय मिळवला. या विजयाने हे स्पष्ट झाले की नितीन नबीन हे बिहारपुरते मर्यादित नेते नाहीत, तर त्यांच्याकडे राष्ट्रीय पातळीवर संघटना उभारण्याची क्षमता आहे.
१२. नितीन नबीन यांच्या नियुक्तीवरून स्पष्ट होते की भाजप आता संघटना आणि सरकार दोन्हीमध्ये अनुभव असलेल्या नेत्यांना बढती देत आहे. निवडणुका जिंकण्याची क्षमता आणि राष्ट्रीय राजकारणाची समज आहे, हे गुण यामध्ये महत्त्वाचे ठरतात.
१३. आगामी लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर ही नियुक्ती महत्त्वाची आहे. आता नितीन नबीन यांची भूमिका बिहार किंवा कोणत्याही एका राज्यापुरती मर्यादित राहणार नाही; ते देशभरातील संघटनात्मक निर्णय, निवडणूक समन्वय आणि रणनीतीमध्ये निर्णायक भूमिका बजावतील. पक्ष नेतृत्वाला विश्वास आहे की नितीन नबीन यांची तळागाळातील समज, प्रशासकीय अनुभव आणि धोरणात्मक विचारसरणी आगामी निवडणुकीत भाजपला आणखी बळकटी देईल.
१४. नितीन नबीन यांची कार्यकारी अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करून, भाजपने देशभरात हा संदेश दिला आहे की भाजपचे कुटुंब हे त्यांचे कार्यकर्ते आहेत, जे त्यांच्या कठोर परिश्रम, समर्पण, निष्ठा आणि वचनबद्धतेद्वारे जगातील सर्वात मोठ्या राजकीय पक्षाच्या जबाबदाऱ्या हाताळण्यास सक्षम आहेत. याउलट, काँग्रेस, राजद आणि समाजवादी पक्षासारख्या पक्षांमध्ये अंतर्गत लोकशाहीला दुर्लक्षित केले जाते आणि पक्षाला त्यांची खाजगी मालमत्ता मानले जाते.
छत्तीसगढमधील कामगिरी
१५. त्यांनी छत्तीसगड राज्य भाजपच्या तरुण सरचिटणीसांसोबत दुर्गम भागात दौरे केले, पक्ष कार्यकर्त्यांना भेटले आणि त्यांना संघटित केले. ओम माथूर यांच्यासारखे ज्येष्ठ नेते राज्यपाल झाल्यानंतर, त्यांना छत्तीसगडचे प्रभारी म्हणून नियुक्त करण्यात आले. सह-प्रभारी ते प्रभारी अशी ही पदोन्नती छत्तीसगडमधील भाजपच्या निवडणूक विजयात त्यांच्या योगदानाचे स्पष्ट प्रतिबिंब होते.
१६. त्यांनी निवडणूक जाहीरनाम्यात दिलेली आश्वासने प्रभावीपणे पुढे नेली आणि भूपेश बघेल यांच्या नेतृत्वाखालील सुव्यवस्थित राजकीय यंत्रणेविरुद्ध अचूक आणि सशक्त संवाद सुनिश्चित केला.
१७. २०१८ मध्ये झालेल्या पराभवानंतर, राज्य नेतृत्वाच्या तळागाळात वर्षानुवर्षे सहभागाच्या अभावामुळे भाजप कार्यकर्ते निराश झाले. त्यांनी तत्कालीन प्रदेशाध्यक्षांना विश्वासात घेतले आणि "मोर आवास – मोर अधिकार" मोहीम आयोजित केली, जी काँग्रेस सरकारने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या प्रमुख योजनेपासून वंचित ठेवलेल्या सुमारे १.८ दशलक्ष कुटुंबांपर्यंत पोहोचली.
१८. भूपेश बघेल यांच्या कर्जमाफीच्या आश्वासनाला प्रतिसाद म्हणून त्यांनी मनसुख मांडविया यांच्यासोबत "महतारी वंदन" योजनेची संकल्पना मांडली. ही मोहीम छत्तीसगड विधानसभा निवडणुकीत एक महत्त्वाचा टप्पा ठरली. विधानसभा निवडणुकीनंतर अन्य वरिष्ठ नेत्यांवर विविध जबाबदाऱ्या आल्यानंतर नबीन यांनी २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीसाठी भाजपला बळकटी देण्यासाठी त्यांनी दौरे सुरू ठेवले. त्यांच्या प्रयत्नांमुळे छत्तीसगडमध्ये भाजपचा १०-१ असा दणदणीत विजय निश्चित झाला.
