Shardiya Navratri 2025: नवरात्रोत्सव हा भारतीय संस्कृतीतील अत्यंत पवित्र आणि शक्तिपूजनाचा काळ मानला जातो. नऊ दिवसांच्या या उत्सवात देवी दुर्गेच्या नऊ विविध रूपांची आराधना केली जाते. प्रत्येक दिवसाचे एक विशेष महत्त्व असते आणि त्या दिवसाशी संबंधित देवीचे रूप भक्तांना ऊर्जा, शांती आणि समृद्धी प्रदान करते.
आज, 26 सप्टेंबर, नवरात्रीचा पाचवा दिवस असून, या दिवशी देवी दुर्गेच्या स्कंदमाता रूपाची पूजा केली जाते. हे रूप अत्यंत तेजस्वी, आनंददायी आणि भक्तांच्या जीवनात प्रकाश आणणारे मानले जाते.
माता स्कंदमाता म्हणजे कोण? आणि तिने हे रूप कसे धारण केले
माता स्कंदमाता हा देवीचा तिसरा रूप आहे. तिचे नाव ‘स्कंद’ आणि ‘माता’ ह्या शब्दांपासून आले आहे. ‘स्कंद’ म्हणजे भगवान कार्तिकेय किंवा कुमार, आणि ‘माता’ म्हणजे आई. या नावातूनच स्पष्ट होते की, माता स्कंदमाता म्हणजे स्कंदकुमाराच्या आईचे तेजस्वी रूप.
देवी स्कंदमाताचे रूप अत्यंत दिव्य आणि तेजस्वी मानले जाते. तिने हे रूप घेण्यामागचा उद्देश असा होता की, ती भक्तांच्या कष्ट आणि अडचणी दूर करून त्यांना ज्ञान, शांती आणि समृद्धी प्रदान करेल. या रूपात देवी निसर्गसृष्टीत आईप्रमाणे सर्व जीवांचे रक्षण करते. तिच्या चार हातांपैकी तीन हात देवीने भक्तांचे आशीर्वाद देण्यासाठी, धर्म आणि शौर्य यांचे प्रतीक दाखवण्यासाठी वापरले आहेत, तर चौथा हात तिच्या कोपऱ्यात स्कंदकुमाराला धरतो.
माता स्कंदमाता सूर्याच्या समान तेजस्वी आणि सौम्य रूप असलेली देवी आहे. भक्त तिच्या ध्यानातून बुद्धी, शक्ति आणि प्रेम यांचा लाभ घेतात. तिच्या चरणी भक्तांचा संपूर्ण जीवन सुखमय व मंगलमय होते असे मानले जाते.
माता स्कंदमाता पूजेसाठी संपूर्ण माहिती
1. मुहूर्त:
माता स्कंदमाता पूजेचा दिवस नवरात्रोत्सवाच्या पाचव्या दिवशी येतो.
पूजेचा शुभ मुहूर्त: सकाळी 7:15 ते 10:00
अमृत समय: सकाळी 8:30 ते 9:15
2. पूजा विधी:
तयारी:
घर स्वच्छ करा आणि पूजा स्थळावर लाल किंवा पीठाचा आसन ठेवा. देवीच्या प्रतिमे किंवा चित्रासमोर लाल किंवा केशरी रंगाचा वस्त्र अर्पण करा. फुले, नैवेद्य (फळ, खीर, हलवा), दिवा, धूप आणि नैवेद्य ठेवून तयारी पूर्ण करा.
ध्यान व प्रार्थना:
देवी स्कंदमाता ध्यान करून तिचे रूप मनात प्रकट करा. भक्त तिच्या चार हातांपैकी एका हातात स्कंदकुमाराला धरलेले, तीन हात आशीर्वाद देताना असे चित्र मनात ठेऊन प्रार्थना करतो.
आरती:
जय देवी स्कंदमाता, माता जय शिवा पत्नी।
सुरभि सदा सुखदाई, माता जय शिवा पत्नी॥
जय देवि कारुण्यसिन्धु, सुशोभित शरणगती।
सकल दुःख निवारिणी, माता जय शिवा पत्नी॥
जय माता जगदंबा, दीननाथ दु:ख हारी।
सकल मंगल प्रदायिनी, माता जय शिवा पत्नी॥
जय देवि गुणसम्पन्ना, शिवभक्तिप्रियदायिनी।
सकल प्राणी हितकारी, माता जय शिवा पत्नी॥
जय देवी सर्वेश्वरी, करुणासिन्धु अमोघा।
सर्व विघ्न विनाशिनी, माता जय शिवा पत्नी॥
जय स्कंदमाता, महादेवी, माता, सदा शुभकारी।
सकल सुखदायिनी, माता जय शिवा पत्नी॥
पूजा मंत्र:
ॐ देवी स्कंदमातायै नमः
या मंत्राचा उच्चार 108 वेळा किंवा भक्तीपूर्वक करा.
नैवेद्य अर्पण:
फळ, खीर, हलवा किंवा गुळाचा नैवेद्य देवीला अर्पण करा.
नैवेद्य ग्रहण करताना भक्त स्वतःच्या मनातील इच्छा देवीसमोर ठेवा.
व्रत आणि उपवास:
अनेक भक्त या दिवशी व्रत ठेवतात आणि फळाहारी किंवा एक प्रकारचे आहार घेतात. व्रतामुळे देवीची कृपा अधिक प्राप्त होते असे मानले जाते. आरती नंतर भक्त नैवेद्य खाऊन, फुले आणि प्रसाद घरात ठेवतात. घरातील प्रत्येक सदस्य देवीची भक्तिभावनेने स्तुती करतो.
या पाचव्या नवरात्र दिवशी माता स्कंदमाता ची भक्तिभावपूर्वक पूजा केल्याने मनाला शांती, बुद्धीला तेज आणि जीवनात सुख-समृद्धी प्राप्त होते. देवीच्या आशीर्वादामुळे अडचणी दूर होतात आणि प्रत्येक भक्ताच्या जीवनात उज्ज्वलता व सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते. त्यामुळे या दिवशी श्रद्धा, भक्ती आणि मनोभावनेने केली जाणारी पूजा खूप फलदायी ठरते.
(Disclaimer : येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धेवर आधारित आहे. याला कोणताही शास्त्रीय पुरावा नाही. जय महाराष्ट्र त्याची हमी देत नाही.)
