नवी दिल्ली: जागतिक स्तरावरील अनिश्चितता आणि आर्थिक आव्हानांदरम्यानही भारताचा औषध निर्यात क्षेत्र मजबूत वाढ कायम ठेवताना दिसत आहे. एप्रिल ते फेब्रुवारी आर्थिक वर्ष 2025-26 दरम्यान भारताची औषध निर्यात 28.29 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचली असून, मागील वर्षाच्या तुलनेत 5.6 टक्क्यांची वाढ नोंदवली आहे. या कामगिरीमुळे भारताचा फार्मा उद्योग जागतिक पातळीवर अधिक बळकट होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
भारतीय औषध निर्यात परिषदेचे महासंचालक के. राजा भानू यांनी ‘चिंतन शिबिर: स्केलिंग अप फार्मा एक्सपोर्ट्स’ या कार्यक्रमात ही माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, फॉर्म्युलेशन्स, बायोलॉजिकल्स, लसी आणि आयुष उत्पादनांच्या निर्यातीमुळे हा वाढीचा वेग कायम राहिला आहे.
सध्या भारताचा औषध उद्योग सुमारे 60 अब्ज डॉलरच्या मूल्याचा असून, 2030 पर्यंत तो 130 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. तसेच, 2030 पर्यंत निर्यात 65 अब्ज डॉलरपर्यंत नेण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. यासाठी धोरणात्मक प्राधान्य, पारंपरिक बाजारपेठांबाहेर विस्तार, वाढती थेट परकीय गुंतवणूक आणि जलद नियामक मंजुरी यावर भर दिला जात आहे.
भारत सध्या उत्पादनाच्या प्रमाणात जगात तिसऱ्या क्रमांकावर असून, 200 पेक्षा अधिक देशांमध्ये औषध निर्यात करतो. विशेष म्हणजे, भारताच्या एकूण औषध निर्यातीपैकी 60 टक्क्यांहून अधिक हिस्सा उच्च नियमन असलेल्या बाजारपेठांमध्ये जातो, ज्यामुळे भारतीय औषधांची गुणवत्ता आणि विश्वासार्हता अधोरेखित होते.
निर्यातीमध्ये अमेरिका हा सर्वात मोठा बाजार असून, एकूण निर्यातीपैकी सुमारे 34 टक्के हिस्सा अमेरिकेत जातो. त्यानंतर युरोप चा 19 टक्के वाटा आहे. वाणिज्य सचिव राजेश अग्रवाल यांनी सांगितले की, डॉलरच्या तुलनेत रुपया कमजोर होत असला तरी निर्यातीची वाढ सकारात्मक दिशेनेच राहील.
दरम्यान, नमित जोशी यांनी सांगितले की, चालू आर्थिक वर्षाची कामगिरी मागील वर्षाच्या जवळपास राहण्याची शक्यता आहे. अमेरिकेत 2025 मध्ये टॅरिफसंबंधी मुद्द्यांमुळे औषधांची अतिरिक्त खरेदी झाली होती, ज्याचा परिणाम पुढील आकडेवारीवर होऊ शकतो.
अमेरिकेने 2026 पासून काही पेटंटेड औषधांवर आणि उच्च मूल्याच्या घटकांवर 100 टक्क्यांपर्यंत शुल्क लावण्याची घोषणा केली आहे. मात्र, सध्या जेनरिक औषधांना या शुल्कातून सूट असल्याने भारतावर तात्काळ मोठा परिणाम होण्याची शक्यता कमी आहे. कारण भारताच्या अमेरिकेला होणाऱ्या निर्यातीपैकी सुमारे 90 टक्के हिस्सा जेनरिक औषधांचा आहे. एकूणच, जागतिक आव्हानांनाही तोंड देत भारताचा फार्मा उद्योग स्थिर आणि वेगाने प्रगती करत आहे. योग्य धोरणे आणि वाढत्या जागतिक मागणीमुळे आगामी काळात हा उद्योग आणखी विस्तारेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
