पुदुचेरी : एका ग्राहकाला त्याच्या जेवणात मेलेली माशी आढळल्यानंतर, पुदुचेरी येथील ग्राहक आयोगाने एका प्रसिद्ध बिर्याणी रेस्टॉरंटला नुकसान भरपाई देण्याचे आणि ताज्या हैदराबादी बिर्याणीच्या 10 प्लेट्स मोफत देण्याचे आदेश दिले आहेत. अन्न सुरक्षेतील त्रुटी कशा कायदेशीर परिणामांना कारणीभूत ठरू शकतात, हे या प्रकरणामुळे अधोरेखित झाले आहे. ग्राहक संरक्षण कायदा, 2019 अंतर्गत आयोगाने त्या रेस्टॉरंटला 'सेवेतील त्रुटी'साठी दोषी ठरवले आहे. लाइव्हलॉच्या अहवालानुसार, पुदुचेरीमधील एम.जी. रोडवर असलेल्या 'बिरयानी अँड कंपनी' विरुद्ध पी. सुंदरकुमार मणिकंदन यांनी ही तक्रार दाखल केली आहे. ही घटना 8 डिसेंबर, 2025 रोजीची आहे. जेव्हा तक्रारदार आणि त्यांचा मित्र मोहम्मद नियासुद्दीन जेवणासाठी त्या रेस्टॉरंटमध्ये गेले होते. त्यांना दिलेल्या बिर्याणीमध्ये एक मेलेला किडा आढळला. तक्रारदाराने तात्काळ व्हिडिओ रेकॉर्ड करून आणि फोटो काढून या घटनेची नोंद केली, असा दावा केला की, जेवणात किडा आढळल्यामुळे रेस्टॉरंटमधील अस्वच्छतेच्या पद्धतींकडे लक्ष वेधले गेले. त्याने पुढे असा दावा केला की, या घटनेमुळे त्याला मानसिक त्रास झाला. आरोग्याच्या संभाव्य धोक्यांची भीती वाटली आणि एक ग्राहक म्हणून त्याचा विश्वास उडाला.
तक्रारदाराने सुरुवातीला निष्काळजीपणा, आरोग्यास धोका, मानसिक त्रास आणि कायदेशीर खर्च यासह विविध कारणांखाली 1,30,000 रुपयांच्या नुकसान भरपाईची मागणी केली. त्याने रेस्टॉरंटला नुकसान भरपाई आणि सुधारणात्मक कारवाई या दोन्हींची मागणी करत कायदेशीर नोटीस देखील बजावली. मात्र, रेस्टॉरंटकडून मिळालेल्या प्रतिसादाने असमाधानी होऊन, त्याने ग्राहक संरक्षण कायदा, 2019 अंतर्गत सेवेतील त्रुटीचा आरोप करत पुदुचेरी येथील जिल्हा ग्राहक विवाद निवारण आयोगाकडे धाव घेतली. अध्यक्ष एस. मौट्टोवेल आणि सदस्य ए. एस. सुविथा व जी. अरुमुगम यांचा समावेश असलेल्या खंडपीठाने या प्रकरणाची सुनावणी केली. विशेष म्हणजे, नोटीस मिळूनही रेस्टॉरंट आयोगासमोर हजर झाले नाही किंवा त्यांनी खटल्याला आव्हान दिले नाही, ज्यामुळे एकतर्फी कार्यवाही झाली.
पुराव्याचे मूल्यांकन करताना, आयोगाच्या असे लक्षात आले की सादर केलेल्या छायाचित्रांमध्ये स्पष्टतेचा अभाव होता. तथापि, तक्रारदाराने सादर केलेल्या व्हिडिओ फुटेजमध्ये एका मृत कीटकाची उपस्थिती स्पष्टपणे दिसत होती, जो एक माशी असल्याचे दिसत होते. आयोगाने रेस्टॉरंटच्या भूमिकेतील एका महत्त्वपूर्ण विसंगतीचीही नोंद घेतली. तक्रारदाराने पोस्ट केलेल्या गूगल रिव्ह्यूला प्रतिसाद देताना, रेस्टॉरंटने ही घटना मान्य केली होती, त्याबद्दल माफी मागितली होती आणि सुधारणात्मक उपाययोजना करण्याचे आश्वासन देत ही एक अपवादात्मक घटना असल्याचे म्हटले होते. तथापि, आपल्या औपचारिक कायदेशीर उत्तरात, त्यांनी जबाबदारी नाकारली. आयोगाने नोंदवले की या परस्परविरोधी भूमिकेमुळे त्या आस्थापनेच्या विश्वासार्हतेला धक्का पोहोचला. आयोगाने असा निर्णय दिला की, दूषित अन्न देणे ही ग्राहक संरक्षण कायदा, 2019अंतर्गत 'सेवेतील त्रुटी' आहे. रेस्टॉरंटला जबाबदार धरून, आयोगाने तक्रारदाराला नुकसान भरपाई देण्याचे आदेश दिले.
बिरयानी अँड कंपनीला सेवेतील त्रुटी, ग्राहकाला झालेला मानसिक त्रास आणि शारीरिक त्रासापोटी 10,000 रुपये, तसेच खटल्याच्या खर्चासाठी 3000 रुपये देण्याचे निर्देश देण्यात आले. एका महत्त्वपूर्ण निर्देशात, आयोगाने रेस्टॉरंटला तक्रारदाराला ताजी तयार केलेली 10 प्लेट हैदराबादी चिकन बिर्याणी मोफत देण्याचा आदेशही दिला. आदेशात नमूद केले आहे की, सलग पाच रविवार प्रति आठवडा दोन थाळ्या या दराने जेवण पुरवले गेले पाहिजे. बिर्याणी अन्न सुरक्षा मानकांनुसार तयार केली पाहिजे आणि ही व्यवस्था आदेश मिळाल्यापासून दोन आठवड्यांच्या आत सुरू झाली पाहिजे. हे प्रकरण खाद्यपदार्थांच्या आस्थापनांमध्ये स्वच्छतेचे कठोर नियम पाळण्याचे महत्त्व अधोरेखित करते. तसेच, अन्नसुरक्षेतील त्रुटींचा सामना करणाऱ्या ग्राहकांसाठी ग्राहक मंच कसे एक आधारस्थान म्हणून काम करत आहेत, हेदेखील यातून स्पष्ट होते. बाहेर जेवणे हा शहरी जीवनाचा एक नियमित भाग बनल्यामुळे, असे निकाल रेस्टॉरंट्सची जबाबदारी आणि सुरक्षित, स्वच्छ अन्न मिळवण्याचा ग्राहकांचा हक्क अधिक दृढ करतात.
