मुंबई : तीव्र उष्णता आणि कडक उन्हामुळे लोक त्रास सहन करू लागले आहेत. एप्रिल महिन्यातच लोकांना मे-जूनची चाहूल लागली आहे. अशा परिस्थितीत, उष्णतेपासून आराम मिळवण्यासाठी, लोक अनेकदा थंड पदार्थ खाणे आणि पिणे पसंत करतात. विशेषतः या ऋतूत लोकांना थंड पाणी पिणे खूप आवडते. तथापि, रेफ्रिजरेटरमधील थंडगार पाणी आरोग्यास अनेक प्रकारे हानी पोहोचवते. अशा परिस्थितीत, बहुतेक लोक नैसर्गिक पद्धतीने पाणी थंड करण्यासाठी मातीचे माठ वापरतात. उन्हाळ्यात थंड पाणी पिणे ही अनेक लोकांची पहिली पसंती असते, पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की कडक उन्हात माठातील पाणी इतके थंड कसे होते.
तुम्हाला तुमच्या बालपणीचे विज्ञान आठवते का?
मातीच्या माठ पाणी कसे थंड केले जाते याबद्दल वाचले असेलच. तथापि, यामुळे बरेच लोक तुम्हाला आठवणार नाहीत. लहानपणी तुम्ही विज्ञानाच्या पुस्तकांमध्ये माठातील पाणी थंड करण्यामागील कारण वाचले असेल, पण जर काळानुसार तुमची स्मरणशक्ती धूसर होत असेल तर काळजी करू नका. चला तुम्हाला पुन्हा कारण सांगतो.
हेही वाचा : हिंदी भाषा अनिवार्य करण्याच्या निर्णयाला राज ठाकरेंचा विरोध
पाणी थंड का होते?
माठात पाणी थंड करण्यामागे कोणतीही जादू नाही, तर ते एक अतिशय सोपे विज्ञान आहे, जे प्रत्येकाने कधी ना कधी वाचलेच असेल. विज्ञानाचा अभ्यास करताना, आपण सर्वांनी बाष्पीभवनाबद्दल अनेकदा वाचले असेल. ही अशी प्रक्रिया आहे. जी इतक्या तीव्र उष्णतेतही भांड्यातील पाणी थंड ठेवते. आता मी तुम्हाला सांगतो की पाणी थंड करण्याची ही संपूर्ण प्रक्रिया काय आहे?
पाणी थंड कसे होते?
माठातील पाणी बाष्पीभवनामुळे थंड होते, परंतु हे पाणी थंड होण्याची प्रक्रिया काय आहे? खरं तर माठ किंवा कोणत्याही मातीच्या भांड्याच्या पृष्ठभागावर लहान छिद्रे असतात, ज्यामुळे बाष्पीभवन प्रक्रिया होते. या छिद्रांमधून पाणी सतत बाहेर पडत राहते. ज्यामुळे माठ अनेकदा ओले होतात. जेव्हा या छिद्रांमधून पाणी बाहेर येते तेव्हा ते वाफेत रूपांतरित होते आणि हवेत उडून जाते. वाफेच्या निर्मितीच्या या प्रक्रियेला बाष्पीभवन म्हणतात. ज्यामुळे माठातील पाणी थंड होते. विशेषतः उन्हाळ्यात ही प्रक्रिया जलद होते. ज्यामुळे माठाच्या आत तापमान कमी राहते आणि पाणी थंड होते.
