वॉशिंग्टन: युद्धामुळे तणावग्रस्त बनलेल्या हॉर्मुज सामुद्रधुनीचे संरक्षण करण्यासाठी अमेरिकेच्या मित्रदेशांनी मदत करावी, असे केलेले आवाहन प्रतिसाद न मिळाल्याने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नाराजी व्यक्त केली आहे. मात्र त्याच वेळी अमेरिकेला या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गाच्या सुरक्षेसाठी इतर देशांच्या मदतीची गरज नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षानंतर इराणने हॉर्मुज सामुद्रधुनीत जहाजांच्या हालचालींवर हल्ले सुरू केल्याने जागतिक तेलपुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. या मार्गातून जगातील जवळपास 20 टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक केली जाते. त्यामुळे येथे निर्माण झालेल्या अस्थिरतेमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत.
ट्रम्प यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितले की, “आम्हाला कोणाचीही गरज नाही. अमेरिका जगातील सर्वात शक्तिशाली देश आहे आणि आमच्याकडे जगातील सर्वात मजबूत लष्कर आहे.” त्यांनी नाटो सदस्य राष्ट्रांवर टीका करत सांगितले की, गरजेच्या वेळी अनेक मित्रदेश मदतीला पुढे येत नाहीत.
यापूर्वी ट्रम्प यांनी मित्रदेशांना हॉर्मुज सामुद्रधुनीत युद्धनौका पाठवण्याचे आवाहन केले होते. त्यांनी पुन्हा एकदा मित्रदेशांना इशारा देत सांगितले की, जर त्यांनी मदत करण्यास नकार दिला, तर नाटोसाठी भविष्यात गंभीर परिणाम होऊ शकतात. मात्र जर्मनी, स्पेन आणि इटलीसारख्या काही महत्त्वाच्या अमेरिकन भागीदार देशांनी या प्रस्तावाला नकार दिला.
जर्मनीचे चान्सलर फ्रेडरिक मर्ज यांनी स्पष्ट केले की या युद्धाबाबत अमेरिकेने किंवा इस्रायलने जर्मनीशी कोणतीही चर्चा केलेली नाही. तसेच संयुक्त राष्ट्र, युरोपियन युनियन किंवा नाटोची अधिकृत मंजुरी नसल्यामुळे जर्मनीला लष्करी कारवाईत सहभागी होण्याचा अधिकार नाही.
दरम्यान, ट्रम्प यांनी सांगितले की मित्रदेशांची प्रतिक्रिया तपासण्यासाठीही त्यांनी हे आवाहन केले होते. त्यांच्या मते, अमेरिका अनेक वर्षांपासून मित्रदेशांच्या सुरक्षेसाठी मोठा खर्च करत आहे, पण गरज पडल्यास ते देश कितपत साथ देतात हे जाणून घेणेही महत्त्वाचे आहे.
ट्रम्प यांनी युनायटेड किंगडमवरही नाराजी व्यक्त केली. संघर्षाच्या सुरुवातीला दोन विमानवाहू नौका पाठवण्याची विनंती केली असता ब्रिटनने नकार दिला, असा दावा त्यांनी केला. त्यांच्या मते, युद्ध जवळपास संपल्यानंतर ब्रिटनने मदतीची ऑफर दिली, मात्र त्या वेळी अमेरिकेला त्याची गरज उरली नव्हती.
दरम्यान, 28 फेब्रुवारीपासून अमेरिका आणि इस्रायलने इराणविरोधात संयुक्त लष्करी मोहीम सुरू केली आहे. या हल्ल्यांमध्ये इराणचे सर्वोच्च नेते आयतोल्ला अली खामेनेई आणि अनेक वरिष्ठ अधिकारी ठार झाल्याचे वृत्त आहे. त्यानंतर इराणने इस्रायल आणि अमेरिकेच्या तळांवर क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ले करत प्रत्युत्तर दिले, ज्यामुळे हा संघर्ष संपूर्ण मध्यपूर्वेत पसरला आहे.
तणाव वाढत असताना इराणने हॉर्मुज सामुद्रधुनी बंद करण्याचा निर्णय घेतला असून या मार्गाने जाणाऱ्या अनेक जहाजांवर हल्ले केल्याचेही समोर आले आहे. इराणचे नवे सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनेई यांनी ही सामुद्रधुनी बंदच राहील, असा इशारा दिला आहे. इराणी लष्कराने कच्च्या तेलाच्या किमती प्रति बॅरल 200 डॉलरपर्यंत जाऊ शकतात, अशीही चेतावणी दिली आहे.
या पार्श्वभूमीवर अमेरिका व्यापारी जहाजांना सुरक्षित मार्ग देण्यासाठी नौदल तैनात करण्याची तयारी करत आहे. मात्र मित्रदेशांनी या मोहिमेत सहभागी होण्यास नकार दिल्याने पश्चिमी देशांमध्येही या युद्धाबाबत मतभेद स्पष्टपणे दिसून येत आहेत.
